یعنی چه
مندلگرایی یا مندلیسم به مجموعه نظریهها و اصول علمی در زیستشناسی اشاره دارد که توسط گرگور مندل پایهگذاری شد. این نظریه بیان میکند که صفات و ویژگیهای وراثتی از طریق واحدهای مجزا و مستقلی که امروزه به آنها ژن میگوییم، بر اساس قوانینی مشخص و ریاضی از والدین به فرزندان منتقل میشوند.
تلفظ
تلفظ صحیح این واژه به صورت مَندَلگِرایی [Mandal-gerāyi] است که از ترکیب نام مندل و پسوند گرایی ساخته شده است.
در جدول
در جدولهای متقاطع کلمات، در پاسخ به پرسشهایی نظیر «نظریه وراثت مندل» یا «مکتب وراثت ژنتیکی»، واژه ۹ حرفی «مندل گرایی» قرار میگیرد.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای اشاره به این مکتب علمی از واژههای Mendelism یا Mendelianism استفاده میشود که برگرفته از نام Gregor Mendel است.
به فارسی
اگرچه این واژه یک اصطلاح علمیِ مشتق-مرکب در فارسی است، اما معادلهای مفهومی آن شامل «ژنتیک کلاسیک»، «وراثت مندلی» یا «نظریه اصول توارث» است.
نماد چیست
واژه مندلگرایی نماد گرافیکی یا سنتی ندارد؛ اما در علم زیستشناسی، اصول آن معمولاً با «گیاه نخود فرنگی» (ابزار اصلی آزمایشهای مندل) و «مربع پانت» (Punnett square) نمادپردازی و تصویر میشود.
جمعبندی و توضیح کامل مندل گرایی
مندلگرایی (Mendelism) نقطه عطف و پایه و اساس ژنتیک مدرن است. این اصطلاح به تئوریها و قوانین وراثتی اشاره دارد که توسط گرگور مندل، دانشمند و کشیش اتریشی در قرن نوزدهم میلادی، از طریق آزمایش روی گیاهان نخود فرنگی کشف شد. تا پیش از مندل، تصور عمومی بر این بود که صفات والدین به صورت درهمآمیخته به فرزندان میرسند، اما مندل ثابت کرد که صفات توسط واحدهایی مجزا و مستقل انتقال مییابند.
این واژه از نظر ساختاری یک کلمه مشتق-مرکب در زبان فارسی است که از نام خانوادگی «مندل» به همراه پسوند اسمساز «-گرایی» (معادل پسوند -ism) تشکیل شده است. اصطلاحات همخانواده آن مانند مندلیسم و ژنتیک مندلی نیز دقیقاً به همین مفهوم اشاره دارند و در مباحث علمی در برابر نظریههایی مانند لامارکیسم یا توارث غیرمندلی قرار میگیرند.