یعنی چه
آدم متلون یا متلونالمزاج در اصطلاح به کسی گفته میشود که در افکار، تصمیمها، احساسات و رفتار خود پایداری ندارد. این فرد به اصطلاح عامیانه دمدمیمزاج یا ابنالوقت است و نمیتوان روی حرف یا موقعیت فکری او حساب باز کرد.
تلفظ
واژهٔ «متلون» اسم فاعل از مصدر تلوّن در باب تفعل است که حرف «ل» مفتوح و حرف «و» دارای تشدید و کسره است.
در جدول
در طراحهای جدول، برای توصیف این ویژگی از کلیدهایی مانند «رنگبهرنگ»، «دمدمیمزاج» یا «بوقلمونصفت» استفاده میشود.
به انگلیسی
برای توصیف فردی با ویژگی تلون مزاج در زبان انگلیسی، واژههای Fickle و Capricious رایجترین معادلها هستند.
به عربی
در زبان عربی از خودِ ساختار متلون یا ترکیب متقلبالمزاج برای رساندن این مفهوم استفاده میشود.
به فارسی
در زبان فارسی سره و اصطلاحات کنایی ادبی، به چنین فردی «بوقلمونصفت»، «سسترای»، «هوادار باد» یا «رنگبهرنگ» میگویند که نشاندهندهٔ بیثباتی عمیق اوست.
در قرآن
خود واژهٔ متلون در قرآن کریم وجود ندارد؛ بلکه ریشه آن (لون/ألوان) برای اشاره به تنوع رنگهای طبیعی مخلوقات به کار رفته است. با این حال، قرآن در آیه ۱۴۳ سوره نساء برای توصیف منافقان بیثبات از واژهٔ «مُذَبْذَبِينَ بَيْنَ ذَٰلِكَ» (سرگردان میان کفر و ایمان) استفاده کرده که مصداق بارز روانشناختی آدم متلون است.
نماد چیست
در فرهنگ و ادبیات، «بوقلمون» (به دلیل تغییر رنگ پرها در برابر نور) و «آفتابپرست» (به دلیل تغییر رنگ پوست برای همگرایی با محیط) نمادهای عینی و جانوری آدم متلون و انسانهای رنگعوضکن به شمار میروند.
جمعبندی و توضیح کامل آدم متلون
عبارت «آدم متلون» یا متلونالمزاج در زبان فارسی ریشه در زبان عربی دارد و از واژه «لون» به معنی رنگ گرفته شده است. این اصطلاح در اصطلاح روانشناسی و اخلاق، به فردی اشاره میکند که فاقد هرگونه ثباتِ قدم، عقیده و رفتار است. چنین افرادی مدام تحت تأثیر جو، منافع آنی یا نوسانات خلقی دست به تغییر موضع میزنند و به همین دلیل در جامعه با عناوینی چون دمدمیمزاج یا بوقلمونصفت شناخته میشوند.
از نظر نشانهشناسی، جانورانی مانند آفتابپرست یا پرندگانی مانند بوقلمون به دلیل قابلیت تغییر رنگ ظاهری، مهمترین نمادهای این ویژگی رفتاری هستند. اگرچه این واژه به صورت مستقیم در متون دینی مانند قرآن نیامده، اما توصیف رفتاری افرادی که پیوسته تغییر جهت میدهند و به رنگ جماعت درمیآیند، با مفاهیمی نظیر ذبذبه و نفاق در فرهنگ اسلامی نکوهش شده است.