یعنی چه
کمانپیکری اصطلاحی تخصصی در پزشکی (مصوب فرهنگستان) است و به وضعیتی بالینی اشاره دارد که در آن به دلیل اسپاسم و انقباض شدید و غیرارادی عضلات پشت و ستون فقرات، بدن بیمار حالتی شبیه به پل یا کمان به خود میگیرد؛ به طوری که در حالت خوابیده، تنها سر و پاشنه پاها روی زمین میماند و کمر به سمت بالا قوس برمیدارد. این حالت معمولاً در بیماریهایی چون کزاز یا آسیبهای شدید مغزی و عصبی دیده میشود.
تلفظ
این واژه از ترکیب دو بخش «کَمان» [kamān] و «پَیْکَر» [paykar] به همراه پسوند مصدری «ی» ساخته شده و به صورت واژهبستِ «کَمانپَیْکَری» تلفظ میشود.
در جدول
پاسخ دقیق برای این مدخل در جدول کلمات متقاطع، خودِ واژه «کمان پیکری» با ۹ حرف است. بسته به طراح جدول، ممکن است به عنوان نشانه بالینی کزاز نیز مطرح شود.
به انگلیسی
در متون پزشکی و علمی، معادل دقیق و لاتین این اصطلاح Opisthotonus یا Opisthotonos است. در کاربردهای عمومی و غیرپزشکی نیز میتوان از ترکیبات توصیفی مانند arched-bodied یا bowed figure استفاده کرد.
نماد چیست
این وضعیت در تاریخ پزشکی و هنر، نماد و تصویر شاخص بیماری کزاز (Tetanus) به شمار میرود؛ چنانکه در نقاشیهای معروف پزشکی قدیمی (مانند اثر چارلز بل)، سربازان مبتلا به کزاز را در همین حالتِ تکاندهنده و کمانپیکر به تصویر کشیدهاند. در ادبیات توصیفی نیز میتواند نمادی از فشار شدید جسمی، رنج یا شکستگی ساختار بدن باشد.
جمعبندی و توضیح کامل کمان پیکری
واژه «کمانپیکری» یک اصطلاح ترکیبی و مصوب در زبان فارسی معاصر است که توسط فرهنگستان زبان و ادب فارسی برای معادلسازی یک وضعیت حاد پزشکی وضع شده است. ریشه اجزای این کلمه کاملاً فارسی است؛ «کمان» به معنای قوس و انحنا از ریشه ایرانی باستان (kamān) و «پیکر» به معنای جسم و بدن از فارسی میانه گرفته شده است که ترکیب آنها به خوبی شکل ظاهری بیمار را در این حالت توصیف میکند.
از نظر کاربرد در جمله، این واژه صرفاً یک اصطلاح بالینی است و در متون کهن یا قرآنی سابقهای ندارد؛ برای مثال میتوان گفت: «پزشکان در معاینه بیمار مبتلا به کزاز، علائم حاد کمانپیکری را مشاهده کردند». این حالت دقیقاً در مقابل «امامیپیکری» (Emprosthotonos) قرار دارد که در آن بدن به سمت جلو خم میشود.
در مجموع، شناخت این واژه به درک بهتر واژگان مصوب علمی در زبان فارسی کمک میکند و نشان میدهد که چگونه ساختارهای واژهسازی بومی میتوانند مفاهیم پیچیده و سخت پزشکی لاتین را به شکلی دقیق، بصری و قابلفهم برای مخاطب فارسیزبان بازنمایی کنند.