معنی
این عبارت کنایهای شاعرانه و ادبی به معنی افزون از حدِ شمارش است که در متون کهن برای توصیف چیزهای نامحدود مانند گناهان، نعمتها یا الطاف الهی به کار میرفته است.
یعنی چه
در ادبیات عرفانی و متون کلاسیک فارسی، وقتی چیزی را «ز عدد بیرون» مینامند، مقصود این است که آن امر در ظرف محدود محاسبات مادی و عددی نمیگنجد و عقل یا ابزار انسان توانایی سنجش و احصای کامل آن را ندارد.
در جدول
در حل جدولهای متقاطع، پاسخ این عبارت دقیقاً ۹ حرف دارد و به عنوان کنایهای از امر بیشمار یا بیاندازه مطرح میشود.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای رساندن این مفهوم از واژگانی که به فراتر از شمارش یا سنجش اشاره دارند استفاده میشود.
به ترکی
در زبان ترکی استانبولی ترکیبات معادل بر پایه نفی حساب و شمارش ساخته شدهاند.
به فارسی
برگردان و جایگزینهای دقیق این ترکیب در زبان فارسی معیار شامل کلماتی چون بیشمار، لایتناهی، بیکران، و بیرون از حد حصر است.
جمعبندی و توضیح کامل ز عدد بیرون
عبارت «ز عدد بیرون» یکی از ترکیبات کنایی و ادبی زبان فارسی است که ریشه در متون کلاسیک و عرفانی دارد. این اصطلاح از سه جزء «ز» (مخفف از)، «عدد» (وامواژه عربی) و «بیرون» (واژه فارسی میانه) تشکیل شده و مجازاً به هر چیز فراوان و غیرقابلشمارش اشاره میکند. شاعرانی چون عطار نیشابوری از این تعبیر برای نشان دادن بزرگی مفاهیمی همچون میزان گناهان انسان در مقابل لطف بیکران الهی استفاده کردهاند.
از منظر معنایی، این اصطلاح با مفاهیم قرآنی نظیر شمارشناپذیر بودن نعمتهای خداوند (لا تحصوها) همخوانی دارد و نمادی از عجز عقل و ابزارهای مادی در برابر امر قدسی و عالم معناست. در جدول کلمات متقاطع نیز این عبارت به عنوان یک پاسخ دقیق ۹ حرفی برای راهنمای «بیشمار» کاربرد دارد.