یعنی چه
نشستن، انباشته شدن و سخت شدن لایهای از مواد زاید، رسوبات آهکی، چرک یا آلودگی بر روی سطح یک جسم مانند دندان، لوله، ظروف یا قطعات صنعتی که معمولاً باعث انسداد، کثیفی، کدر شدن یا کاهش کارایی آن وسیله میشود.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، این مفهوم معمولاً با پاسخ ۹ حرفی «جرم گرفتگی» یا کلمات مشابهی چون رسوبگرفتگی و انسداد شناخته میشود.
به انگلیسی
بسته به محیط کاربرد (صنعتی، لولهکشی یا دندانپزشکی) از واژگان متفاوتی در زبان انگلیسی استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی اصطلاح تکلس به طور ویژه برای رسوبات آهکی و کلسیمی به کار میرود.
به ترکی
واژه Kireçlenme در ترکی مستقیماً به جرمهای آهکی ناشی از آب اشاره دارد.
به فارسی
مترادفهای دقیق این واژه ترکیبی در زبان فارسی شامل رسوبزدگی، دُردگرفتگی، آلودگی، کثیف شدن، و پلاکزدگی (در اصطلاحات دندانپزشکی) است.
جمعبندی و توضیح کامل جرم گرفتگی
واژه جرمگرفتگی یک ترکیب ترکیبی-اشتقاقی در زبان فارسی است که از دو بخش «جرم» (به معنی توده، کثیفی یا رسوب) و «گرفتگی» (حاصل مصدر از فعل گرفتن) تشکیل شده است. این اصطلاح کاربرد وسیعی در زندگی روزمره، بهداشت و صنعت دارد و به فرآیند تجمع تدریجی مواد زاید روی سطوح اشاره میکند.
در مصارف خانگی، این پدیده معمولاً در شیرآلات، لولههای آب و کتریها به دلیل وجود املاح سنگین رخ میدهد که منجر به کدر شدن یا کاهش جریان آب میگردد. در حوزه پزشکی و دندانپزشکی نیز پلاکهای کلسیمی روی دندانها را تحت عنوان جرمگرفتگی دندان میشناسند که نیاز به پاکسازی دارد.
این کلمه کاملاً فیزیکی و کاربردی است و در متون کهن یا قرآنی به این معنا سابقه ندارد؛ چرا که واژه جرم در آن متون عمدتاً به معنی گناه و خطا به کار رفته که همنویسه اما دارای ریشهای متفاوت با جرم به معنی رسوب است.