یعنی چه
پاگانیسم به مجموعهٔ گستردهای از باورها، سنتها و آیینهای دینی غیرابراهیمی (جدا از یهودیت، مسیحیت و اسلام) اشاره دارد. این اصطلاح اصالتاً در سدهٔ چهارم میلادی توسط مسیحیان اولیه برای توصیف ادیان بومی، چندخدایی و طبیعتگرای پیش از مسیحیت در امپراتوری روم و اروپا به کار رفت. امروزه این واژه علاوه بر ابعاد تاریخی، شامل جنبشهای نوپاگانی (نئوپاگانیسم) مانند ویکا نیز میشود که بر پایهٔ تکریم طبیعت و احیای سنتهای کهن شکل گرفتهاند.
تلفظ
این واژه به صورت «پاگانیسم» تلفظ میشود که وامواژهای مستند از ریشهٔ لاتین و انگلیسی است.
در جدول
در پاسخ به سوالات جدولهای متقاطع با مضامین ادیان باستانی اروپا، چندخداپرستی یا کفرکیشی، کلمهٔ ۸ حرفی «پاگانیسم» یا معادلهای سنتی آن به کار میرود.
به انگلیسی
واژهٔ انگلیسی این مفهوم Paganism است که از کلمهٔ لاتین paganus به معنای روستایی یا غیرنظامی ریشه میگیرد.
به فارسی
در زبان فارسی، بسته به بافت متن، معادلهایی همچون «کفرکیشی» (در متون قدیمی)، «چندخداپرستی»، «طبیعتپرستی» یا «آیینهای بومی پیش از مسیحیت» برای آن استفاده میشود. واژهٔ «بتپرستی» نیز در گذشته به صورت نادقیق برای آن به کار میرفته است.
نماد چیست
از آنجا که پاگانیسم یک دین واحد نیست، نماد ثابتی ندارد؛ اما در سنتهای تاریخی و نوپاگان نمادهایی مانند ستاره پنجپر (پنطاکل یا پنج عنصر طبیعت)، درخت زندگی، مارپیچ سهگانه (پیوند انسان و طبیعت)، اشکال مختلف ماه و خورشید و خدای شاخدار کاربرد فراوانی دارند.
معنی انگلیسی/خارجی
این واژه ریشه در زبان لاتین (Paganus) دارد که ابتدا به معنای ساکنان روستاها و مناطق دورافتاده بود. علت این نامگذاری آن بود که پس از رسمی شدن مسیحیت در شهرهای بزرگ اروپا، روستاییان همچنان بر ادیان چندخدایی قدیمی خود باقی ماندند و کلیسا رفتهرفته این اصطلاح را به عنوان برچسبی برای اشاره به غیرمسیحیان رواج داد.
جمعبندی و توضیح کامل پاگانیسم
پاگانیسم در اصل یک اصطلاح چتری و وسیع است که مسیحیان اولیه در امپراتوری روم برای توصیف و متمایز کردن خود از کسانی که به ادیان بومی، چندخدایی و طبیعتمحور پایبند بودند، استفاده میکردند. این واژه در سیر تحول معنایی خود از معنای ابداعی «روستایی» به معنای «غیرمسیحی و غیرابراهیمی» تغییر یافت و امروزه برای اشاره به آیینهای کهن اروپایی و اسطورهای به کار میرود.
اگرچه پاگانیسم در متن قرآن به طور مستقیم نیامده است، اما مفاهیم متناظر با رفتارهای نمادین آن مانند شرک، پرستش مظاهر طبیعت و بتپرستی در ادبیات دینی اسلامی با واژگانی چون مشرکین و اصنام توصیف شدهاند. در دوران معاصر، جریانهای جدیدی تحت عنوان نئوپاگانیسم تلاش دارند تا با تمرکز بر حفظ محیط زیست و احترام به عناصر چهارگانه، این آیینهای باستانی را بازسازی کنند.