یعنی چه
علامه حصیری لقب و عنوان علمی «محمود بن محمد بخاری» ملقب به جمالالدین است. وی از نامدارترین و بزرگترین فقهای مذهب حنفی در منطقه بخارا و ماوراءالنهر بود که در زمان خود ریاست مذهبی و علمی به او ختم میشد. وی در سال ۶۳۶ هجری قمری درگذشت و از آثار مهم او میتوان به کتاب «التحریر فی شرح الجامع الکبیر» اشاره کرد. واژه حصیری در نام او به پیشه حصیربافی یا انتساب به محلهای به این نام اشاره دارد.
تلفظ
این عبارت از دو بخش تشکیل شده است: «عَلّامِه» با تشدید روی حرف لام و کسره در پایان، و «حَصِيري» با فتح حرف حاء، کسر صاد و سکون یاء که منسوب بودن به حصیر را نشان میدهد.
به انگلیسی
در متون انگلیسی و مستشرقان، برای اشاره به این شخصیت علمی از عنوان Allama al-Hasiri یا Jamal al-Din al-Hasiri استفاده میشود.
به عربی
در منابع و تراجم فقهی جهان اسلام، او را با نام «العلامة الحصيري» یا «جمال الدين الحصيري البخاري» میشناسند و مذهب فقهی او را حنفی ذکر کردهاند.
در قرآن
ترکیب خاص «علامه حصیری» به عنوان اسم خاص در قرآن کریم وجود ندارد. با این حال، ریشه کلمه علامه (ع-ل-م) به صورتهای مختلفی نظیر علیم و عالم بارها در قرآن آمده است. همچنین ریشه کلمه حصیری (ح-ص-ر) در آیه ۸ سوره اسراء به صورت «وَجَعَلْنَا جَهَنَّمَ لِلْكَافِرِينَ حَصِيرًا» به چشم میخورد که در آنجا حصیر به معنای زندان و مکان محصور به کار رفته است.
نماد چیست
علامه حصیری در تاریخ اسلام نماد تبحر در روایات فقهی محمد بن حسن شیبانی، مرجعیت علمی و مذهبی در قرن هفتم هجری در بخارا، و شکوفایی دانش فقه در منطقه ماوراءالنهر به شمار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل علامه حصیری
عبارت «علامه حصیری» یک اسم خاص (اعلام) تاریخی است که به جمالالدین محمود بن محمد بخاری، فقیه نامدار مذهب حنفی در قرن هفتم هجری قمری اشاره دارد. او ریاست علمی و فقهی زمان خود را در بخارا بر عهده داشت و با نگارش آثار ارزشمندی چون «التحریر»، نام خود را در تاریخ فقه اسلامی ماندگار کرد.
از نظر واژهشناسی، این نام ترکیبی از «علامه» به معنای بسیار دانا و «حصیری» به معنای منسوب به حصیر یا پیشه حصیربافی است. اگرچه این ترکیب در متون قرآنی وجود ندارد، اما ریشههای زبانی آن در آیات الهی به کار رفتهاند. این شخصیت نماد اوج شکوفایی مدارس علمی ماوراءالنهر در دوران پیش از مغول است.