یعنی چه
واژه مسنا در زبان فارسی دو کاربرد و ریشه متفاوت دارد؛ یکی ترکیب قرآنی «مَسَّنا» به معنی به ما رسید، ما را لمس کرد یا دچار سختی شدیم، و دیگری واژه عربی «مُسَنّاة» که در لغتنامههای فارسی مانند دهخدا به معنی سد، خاکریز یا دیوارهای برای جلوگیری از طغیان آب (سیلگردان) تعریف شده است.
در جدول
در جدولهای متقاطع، واژه مسنا معمولاً به عنوان معادل چهار حرفی برای کلماتی چون سد، آببند یا خاکریز کنار رودخانه آورده میشود.
به عربی
در زبان عربی، مُسَنّاة به معنای دیواره و خاکریز جلو آب است و ترکیب مَسَّنا از فعل مَسَّ و ضمیر نا تشکیل شده است.
به فارسی
معادلهای فارسی دقیق این واژه با توجه به ریشههای آن، شامل «بندِ آب»، «خاکریز»، «دیواره سیلبند» و در مفهوم قرآنی آن «به ما رسید» یا «گریبانگیر ما شد» است.
در قرآن
این واژه به صورت ترکیب فعل و ضمیر (مَسَّ + نا) در قرآن کریم به کار رفته است. معروفترین مورد آن در آیه ۸۸ سوره یوسف است که برادران یوسف میگویند: «مَسَّنَا وَأَهْلَنَا الضُّرُّ» یعنی به ما و خانواده ما آسیب و سختی (قحطی) رسیده است. این ترکیب در آیات دیگری نظیر اعراف/۹۵ و یونس/۱۲ نیز تکرار شده است.
نماد چیست
در تفاسیر قرآنی، تعبیر «مسّ» یا «مسنا» به عنوان نمادی از لمس و درگیر شدن مستقیم، ملموس و عینی انسان با یک وضعیت (مانند رنج، بیماری یا قحطی) شناخته میشود؛ به طوری که اثر آن کاملاً احساس شود و جنبه آزمون الهی داشته باشد.
جمعبندی و توضیح کامل مسنا
واژه «مسنا» در زبان و ادبیات فارسی دارای دو هویت کاملاً مجزا است. در وهله اول، این کلمه در لغتنامههای کهن مانند دهخدا به عنوان یک اسم (مُسَنّاة) به معنی سد، آببند، خاکریز و دیوارهای که جلوی طغیان آب رودخانه را میگیرد، ثبت شده است و در پازلها و جدول کلمات متقاطع معمولاً همین معنا مد نظر قرار میگیرد.
در وهله دوم، این واژه در فرهنگ اسلامی و قرآنی یک ترکیب فعلی (مَسَّ + نا) به معنای «به ما رسید»، «ما را لمس کرد» یا «دچارمان کرد» است که معمولاً برای بیان رسیدن سختی، رنج، قحطی یا عذاب به انسانها استفاده میشود و نمونه بارز آن در سخن برادران حضرت یوسف (ع) منعکس شده است.