یعنی چه
نبض وریدی (Venous pulse) به تغییرات تناوبی فشار و حجم در سیاهرگهای بزرگ نزدیک به قلب، بهویژه ورید ژوگولار داخلی در گردن گفته میشود. این پدیده برعکس نبض شریانی، معمولاً با لمس دست احساس نمیشود بلکه با چشم روی گردن قابل مشاهده است و بازتاب مستقیمی از تغییرات فشار و عملکرد دهلیز و بطن راست قلب محسوب میشود.
تلفظ
این ترکیب از دو واژه ساخته شده است: «نَبْض» با سکون روی حرف باء و ضاد، و «وَرِیدی» با فتح واو و کسر راء که منسوب به ورید (سیاهرگ) است.
در جدول
در جدولهای متقاطع کلماتی مانند «نبض وریدی» با ۸ حرف، «نبض ژوگولار» یا «تپش سیاهرگی» به عنوان پاسخ این پاسخ بالینی شناخته میشوند.
به انگلیسی
در متون پزشکی غرب و زبان انگلیسی، این پدیده را با اصطلاح Venous pulse معرفی میکنند و ارزیابی بالینی آن در گردن را به اختصار JVP مینامند.
به عربی
در زبان عربی و طب سنتی، به سیاهرگ بزرگ گردن «وداج» میگفتند؛ از این رو معادلهای النبض الوريدي و النبض الوداجي برای آن به کار میرود.
نماد چیست
در دانش پزشکی و معاینات بالینی، نبض وریدی نماد و نشانگر غیرمستقیم عملکرد بطن و دهلیز راست قلب و همچنین وضعیت فشار ورید مرکزی (CVP) است. هرگونه تغییر غیرطبیعی در شکل موجهای این نبض میتواند علامتی از بیماریهای قلبی مانند نارسایی قلب راست یا مشکلات دریچهای باشد.
جمعبندی و توضیح کامل نبض وریدی
نبض وریدی یک پدیده فیزیولوژیک بالینی بسیار مهم در پزشکی است که برخلاف نبض سرخرگی (شریانی)، ناشی از پمپاژ مستقیم و پرفشار خون توسط بطن چپ نیست، بلکه بازتابی از نوسانات فشار برگشتی خون به دهلیز راست قلب است. این نوسانات و امواج حرکتی معمولاً در سیاهرگهای بزرگ گردن (ورید ژوگولار) به صورت چشمی قابل بررسی و ارزیابی هستند.
پزشکان با معاینه دقیق شکل و شدت این امواج در ناحیه گردن، بدون نیاز به ابزارهای تهاجمی، اطلاعات ارزشمندی درباره فشار خون مرکزی بیمار و میزان سلامت و کارایی سمت راست قلب به دست میآورند. در اصطلاحات قدیمیتر و طب سنتی، به دلیل بررسی این حالت روی رگ گردن، به آن نبض وداج نیز گفته میشد.