یعنی چه
ترکیب «جدا و ممتاز» برای توصیف ویژگی، فرد یا شیئی به کار میرود که به دلیل داشتن خصوصیات والا و استثنایی، از همتایان خود تفکیک و متمایز شده و در مرتبهای بالاتر و برگزیده قرار گرفته است. این واژه به ویژگی تفکیک همراه با برتری اشاره دارد.
تلفظ
تلفظ این ترکیب به صورت «جُ دا وَ مُمْ تاز» (jodā va momtāz) است.
در جدول
پاسخ دقیق برای طراحان جدول که عینا عبارت «جدا و ممتاز» را با ۹ حرف مد نظر دارند.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای رساندن این مفهوم از ترکیب صفتهای مربوط به تفکیک و برتری استفاده میشود.
به عربی
در عبارات عربی تعابیری که همزمان معنای انفراد، انفصال و برتری رتبهای را افاده کنند به کار میروند.
به فارسی
معادلهای روان فارسی آن شامل عباراتی چون متمایز و برتر، برگزیده و ویژه، نخبه و شاخص، و خاص و ممتاز است.
جمعبندی و توضیح کامل جدا و ممتاز
عبارت «جدا و ممتاز» ترکیبی توصیفی و تأکیدی در زبان فارسی است که از دو واژه با ریشههای متفاوت ساخته شده است؛ «جدا» واژهای با ریشه ایران باستان به معنی سوا و تفکیکشده است و «ممتاز» واژهای عربی از ریشه م-ی-ز به معنی برگزیده و دارای امتیاز بالا است. ترکیب این دو با هم، مفهوم تفکیک همراه با برتری مطلق را میسازد.
این اصطلاح معمولاً در متون ادبی، رسمی یا ارزشگذاریهای کیفی برای اشاره به طبقه، کالا یا فردی به کار میرود که نه تنها با دیگران همسان نیست و در گروهی مجزا قرار میگیرد، بلکه این مجزا بودن به دلیل کیفیت، مرتبه یا ارزشِ به مراتب بالاتر اوست.
در فرهنگ معارف نیز ریشه واژه ممتاز به مفهوم تمایز و جداسازی حق از باطل یا نیکوکاران از مجرمان اشاره دارد، همانطور که در آیه ۵۹ سوره یس آمده است؛ بنابراین بار معنایی این واژه با مفاهیمی چون ستاره، مدال و برگزیدگی گره خورده است.