یعنی چه
این عبارت از سه واژه «العلم» (دانش)، «کنز» (گنج) و «عظیم» (بزرگ) تشکیل شده است و به عنوان یک ضربالمثل یا حکمت اخلاقی، نشان میدهد که علم اندوختهای معنوی، بیپایان و گرانبها در زندگی انسان است.
تلفظ
تلفظ این عبارت بر اساس قواعد فصيح عربی به صورت [al-'ilmu kanzun 'azheem] است.
در جدول
در مسابقات و جداول کلمات متقاطع، پاسخ این عبارت به عنوان یک حدیث یا ضربالمثل معروف با شمارش دقیق ۱۲ حرف (با احتساب الف و لام) شناخته میشود.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای رساندن مفهوم این عبارت ترکیبی، بیشتر از واژه Treasure برای گنج و Knowledge برای علم استفاده میشود.
به عربی
این عبارت خود یک جملهی کامل عربی است که در منابع روایی مانند غرر الحکم و درر الکلم از امیرالمؤمنین علی (ع) نقل شده است.
به فارسی
در ادبیات فارسی، نزدیکترین معادلهای مفهومی به این عبارت، گزینههایی چون «علم برتر از مال است» و شعر معروف «توانا بود هر که دانا بود» از فردوسی هستند که به ارزش بیپایان آگاهی اشاره دارند.
در قرآن
اگرچه عین این جمله در قرآن نیست، اما مفاهیم همسو با آن در آیات متعددی یافت میشود؛ از جمله آیه ۹ سوره زمر که میفرماید: «هَلْ يَسْتَوِي الَّذِينَ يَعْلَمُونَ وَالَّذِينَ لَا يَعْلَمُونَ» (آیا کسانی که میدانند با کسانی که نمیدانند یکسانند؟)، که کاملاً ارزش والای علم را تأیید میکند.
نماد چیست
در فرهنگ اسلامی و ایرانی، کلماتی مانند کتاب، نور و گنج پنهان، همگی نمادهایی عینی از مفهوم این عبارت هستند. گنج در اینجا نشاندهنده نیازمندی به رنجِ کشف و تحقیق است که در نهایت مایه بینیازی و هدایت انسان میشود.
جمعبندی و توضیح کامل العلم کنز عظیم
عبارت «العلم کنز عظیم» یک جمله حکیمانه و اخلاقی اصیل عربی است که به زبان و ادبیات فارسی نیز راه یافته است. این عبارت با نگاهی عمیق به جایگاه معرفت، علم را به گنجی بزرگ و بیپایان تشبیه میکند که برخلاف ثروتهای مادی با مصرف کردن تمام نمیشود، بلکه بر مرتبه و دارایی معنوی صاحبانش میافزاید.
با اینکه این ترکیبِ سه کلمهای به طور مستقیم در متن قرآن کریم ذکر نشده است، اما ریشههای لغوی آن کاملاً قرآنی بوده و مفهوم آن با لایههای مختلف آیات قرآن در ستایش دانایی و برتری عالمان پیوند دارد. همچنین در کتابهای روایی معتبری چون غرر الحکم، این کلام به عنوان بخشی از خطبهها یا مواعظ امام علی (ع) نقل شده و همواره به عنوان یک ضربالمثل انگیزشی در حوزههای علمی و آموزشی کاربرد داشته است.