یعنی چه
واژه «بسنجید» فعل امر (مخاطب جمع) یا فعل ماضی از مصدر «سنجیدن» است. این کلمه به معنای مورد بررسی و ارزیابی قرار دادن، موازنه کردن، وزن کردن با ترازو و همچنین قیاس کردن دو یا چند امر با یکدیگر به کار میرود تا عیار، ارزش یا صحت آنها مشخص شود.
تلفظ
تلفظ صحیح این واژه با فتحهی حرف اول (بَ) و فتحهی حرف دوم (سَ) به صورت [basanjid] است.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، در پاسخ به راهنماهایی همچون «اندازه بگیرید»، «وزن کنید» یا «قیاس کنید»، واژه ۶ حرفی «بسنجید» به عنوان یک پاسخ دقیق مکرراً استفاده میشود.
به انگلیسی
با توجه به بافتار متن، میتوان از افعال امری یا مصدری انگلیسی برای معادلسازی این واژه استفاده کرد.
به عربی
در زبان عربی، بسته به اینکه منظور وزن کردن مادی باشد یا سنجش معنوی و فکری، از افعال امر مشتق از وزن، قیاس یا تقدیر استفاده میشود.
به فارسی
معادلهای سره و بومی این واژه در زبان فارسی شامل عباراتی چون «اندازه بگیرید»، «محک بزنید»، «عیار بگیرید» و «پیمانه کنید» است که همگی بر موازنه و شناخت دقیق ارزش یک شیء یا مفهوم دلالت دارند.
نماد چیست
نماد مفهومی و بصری واژه «بسنجید»، ترازو است. ترازو از دیرباز مظهر و نشانهٔ عدالت، دادگری، موازنه، حسابرسی و تفکیک حق از باطل بوده و مستقیماً با ریشه زبانی این کلمه (آویختن و موازنه کردن) پیوند دارد.
جمعبندی و توضیح کامل بسنجید
واژه «بسنجید» ساختاری کاملاً ایرانی و اصیل دارد که ریشههای آن به زبان پهلوی و پارسی میانه بازمیگردد. این کلمه از نظر دستوری میتواند فعل امر برای دوم شخص جمع باشد که مخاطب را به تفکر، اندازهگیری و موازنه دعوت میکند، و یا در متون کهن به عنوان فعل ماضی به کار رود. مفهوم کلیدی آن فراتر از یک اندازهگیری ساده مادی است و در برگیرنده رفتارهای خردمندانهای چون عاقبتپژوهی و سبکسنگین کردن امور زندگی است.
اگرچه خود این واژه فارسی در متن قرآن مجید وجود ندارد، اما مفاهیم مترادف آن در آیات متعددی که به برپایی قسط، عدل و موازنه با ترازو اشاره دارند (مانند تاکید بر عدم کمفروشی در میزان)، به وفور دیده میشود. این امر نشاندهنده اهمیت بنیادین مفهوم سنجش در فرهنگ مادی و معنوی انسان است.