یعنی چه
این واژه در لغت به معنای کشیدگی و امتداد پیدا کردن است؛ چه در امور حسی و بدنی (مانند کشوقوس آمدن بدن هنگام خمیازه یا کش آمدن مایعات غلیظ) و چه در امور معنوی و گفتاری (مانند زیادهگویی و طولانی کردن کلام بدون ضرورت).
تلفظ
این واژه بر وزن تفعّل است که در زبان فارسی با تشدید بر روی حرف طاء اول و سکون طاء دوم تلفظ میشود.
در جدول
در پاسخ به سوالات جدول کلمات متقاطع با موضوع کش آمدن، دراز شدن یا طولانی شدن سخن، واژه ۴ حرفی «تمطط» یک جواب دقیق است.
به انگلیسی
برای کاربردهای فیزیکی و بدنی کلماتی مانند Stretching و Elongation مناسب هستند و برای اشاره به طولانی کردن کلام از عبارت اصطلاحی Drag out استفاده میشود.
به عربی
واژه تمطط خود ریشه عربی دارد و با کلماتی چون تمدد و استطالة در عربی فصیح هممعنی است.
به فارسی
برگردانهای دقیق فارسی این واژه شامل «کش آمدن» و «دراز شدن» در مفهوم مادی، و «کش دادن حرف» یا «طولانی کردن سخن» در مفهوم غیرمادی است.
در قرآن
عبارت «ثُمَّ ذَهَبَ إِلَىٰ أَهْلِهِ يَتَمَطَّىٰ» در سوره قیامت دیده میشود. به عقیده لغتشناسان و مفسران بزرگ، فعل «یَتمَطّیٰ» در اصل از ریشه تمطط (م ط ط) بوده که برای سهولت در تلفظ، طاء دوم آن به «یا» تبدیل شده است و در آیه به معنی تکبر، تبختر و کشوقوس دادن به بدن از روی غرور هنگام راه رفتن است.
نماد چیست
در حوزه بلاغت و ادبیات، تمطط در کلام به عنوان نمادی از زیادهگویی بیمورد (اطناب ممل) و آبوتاب دادنهای تصنعی و تکلفآمیز در سخنوری شناخته میشود.
جمعبندی و توضیح کامل تمطط
واژه «تمطط» یک مصدر عربی از ریشه ثلاثی مجرد (م-ط-ط) و از باب تفعّل است که به زبان فارسی وارد شده است. معنای نخستین و مادی این واژه به هر نوع کشیدگی فیزیکی، امتداد یافتن عضلات هنگام خمیازه یا کش آمدن مایعات غلیظ دلالت دارد.
این کلمه در کاربرد ثانویه و ادبی خود، وارد قلمرو سخنوری شده و به طولانی کردن کلام و آبوتاب دادن به گفتار اشاره میکند که در بلاغت غالباً با بار منفی و به عنوان نمادی از زیادهگویی و تکلف شناخته میشود.
اگرچه خود این واژه به صورت صریح در متن قرآن مجید ذکر نشده، اما شکل دگرگونشده آن یعنی فعل «یَتمَطّیٰ» در سوره قیامت برای توصیف رفتار متکبرانه و کشوقوس دادن به بدن از روی غرور به کار رفته است که پیوند ریشهشناختی عمیقی با مفهوم اصلی تمطط دارد.