یعنی چه
بندقه در واژهنامههای کهن به معنای یک واحد از «بندق» است؛ یعنی یک دانه فندق یا یک عدد گلولهٔ کوچک و گرد ساخته شده از گل، سنگ یا سرب که در گذشته با کمان پرتاب میشده است. همچنین در طب سنتی به عنوان یک واحد مقیاس وزنی (به اندازه یک فندق) کاربرد داشته است.
تلفظ
این واژه در نقش اسم به صورت «بُندُقه» (با ضمه ب و د) تلفظ میشود. اگر به صورت «بَندَقه» (با فتحه ب و د) خوانده شود، مصدر عربی به معنی شکل گلوله دادن به چیزی یا با دقت به کسی نگریستن است.
در جدول
در جدولهای متقاطع، واژه بندقه معمولاً به عنوان طراح سوال برای راهنمای «گلوله کوچک»، «ساچمه تفنگهای قدیمی» یا «یک دانه فندق» کاربرد دارد و پاسخی ۵ حرفی است.
به انگلیسی
بسته به متن و معنای مورد نظر، معادلهای انگلیسی آن برای کاربرد نظامی/پرتابی Bullet یا Pellet و برای کاربرد گیاهی Hazelnut است.
به عربی
این واژه خود اصالتی معرب دارد. در زبان عربی بُندُقة به معنای فندق یا ساچمه است و ریشه واژه «بندقیة» (به معنی تفنگ) نیز از همین کلمه مشتق شده است.
به فارسی
برابرهای دقیق فارسی این واژه که در متون کهن و فرهنگهای معین و دهخدا به آنها اشاره شده، شامل «گلوله»، «ساچمه»، «گویچه» و «فندق» است.
نماد چیست
در ادبیات کلاسیک و متون پزشکی کهن، بندقه نمادی از اشیاء کوچک، صلب و کاملاً مدور است. در شاخه نظامی و متون کهن نیز به عنوان نمادی از ابزار پرتابی و قدرت دفاعی کوچک به کار میرفته است.
جمعبندی و توضیح کامل بندقه
واژه «بندقه» از اصطلاحات کهن و معرب در زبان فارسی است که ریشه در کلمه فندق دارد. این واژه در گذشته سیر تطور معنایی جالبی را طی کرده است؛ ابتدا به دلیل شباهت ظاهری به میوه فندق، به گلولههای کوچک و گرد گلی یا سربی که در جنگها پرتاب میشد، بندقه میگفتند.
در سیر تحول زبان، این کلمه در داروسازی قدیم به عنوان یک واحد اندازهگیری برای ترکیب معاجین (به اندازه یک فندق) به کار میرفت. جالب اینجاست که در زبان عربی امروزی، واژه «بندقیة» به معنای سلاح گرم یا تفنگ، مستقیماً از همین ریشه و به خاطر شلیک گلولههای گرد مشتق شده است.
امروزه این کلمه کاربرد روانی در محاوره فارسی ندارد و بیشتر در متون تاریخی، متون طب سنتی و به عنوان یک لغت چالشی و کلیدی در جدولهای کلمات متقاطع مورد استفاده قرار میگیرد.