پست فطرتی یعنی چه؟

جمع‌بندی و توضیح کامل پست فطرتی

واژه «پست‌فطرتی» یک حاصل‌مصدر ترکیبی در زبان فارسی است که از ترکیب واژه پارسی «پست» (به معنی پایین و فرودست) و واژه عربی «فطرت» (به معنی سرشت، ذات و آفرینش نخستین) پدید آمده است. این اصطلاح در روان‌شناسی اخلاق و ادبیات برای توصیف افرادی به کار می‌رود که با غلبه صفات تاریک و حیوانی بر عقل و وجدان، از اصل و منش والای انسانی خود فاصله گرفته و رفتارهای رذیلانه، منافقانه یا آسیب‌رسان از خود بروز می‌دهند.

اگرچه خود این ترکیب ساختار فارسی-عربی دارد و عینا در متن قرآن کریم نیامده است، اما مفاهیم هم‌ارز آن در متون دینی و ادبی به وفور یافت می‌شود؛ از جمله تعابیری مانند «أسفل سافلین» که به پایین‌ترین درجات سقوط معنوی و اخلاقی انسان اشاره دارد. متضاد این واژه، «پاک‌فطرتی» و «شرافت» است که نشان‌دهنده حفظ نجابت ذاتی و کرامت انسانی در مواجهه با شرایط مختلف زندگی است.