معنی
بندهپرور به کسی گفته میشود که به زیردستان، خادمان یا بندگان خود رسیدگی و محبت میکند و آنها را مورد حمایت و لطف خود قرار میدهد. این واژه در ادبیات عرفانی و دینی به عنوان یکی از صفات خداوند به معنای روزیدهنده و پروردگارِ بندگان نیز به کار میرود.
یعنی چه
این اصطلاح در ادبیات و تعارفات روزمره فارسی به عنوان صفت برای افراد بزرگوار، کریم و لطیف استفاده میشود؛ یعنی کسی که اصالت و قدرت خود را در جهت دستگیری و محبت به ضعیفان و چاکران به کار میگیرد.
مترادف
واژههایی که مفهوم مهربانی، دستگیری و حمایت مقتدرانه از فرودستان را رسانده و با این کلمه هممعنی هستند.
متضاد
کلماتی که به معنای آزاردهنده، شکنجهکننده و ستمکننده به زیردستان و بندگان هستند.
هم خانواده
واژههای مشتق، مرکب و همریشه که از تکواژهای «بنده» یا بن مضارع «پرور» (از مصدر پروردن) ساخته شدهاند.
جمله سازی
تلفظ
تلفظ صحیح این واژه به صورت فتحة الحرف اول در هر دو بخش ترکیب است: [بَ نْ دِ / پَ رْ وَ ر].
در جدول
پاسخ دقیق و مستقیم در حل جدول برای راهنمای «مهربان با زیردستان یا از صفات پروردگار» با ۸ حرف، واژهٔ «بنده پرور» است.
به انگلیسی
بسته به متن و بافتار (ادبی، الهی یا روزمره)، معادلهای متفاوتی در انگلیسی برای رساندن این مفهوم وجود دارد.
به عربی
در زبان عربی اصطلاحات قرآنی و توصیفی دقیقی وجود دارد که مفهومِ مرحمت و شفقت به بندگان را به خوبی بازتاب میدهد.
نماد چیست
در ادبیات فارسی و عرفانی، بندهپرور نماد اصالت، قدرت و رحمتی است که به جای راندن یا تنبیه افراد ضعیف و فرودست، آنها را زیر پر و بال حمایت خود میگیرد. در شعر اجتماعی به حاکم عادل و در شعر عرفانی به پروردگارِ بخشنده اشاره دارد که دقیقاً همسو با مفهوم قرآنی «رَؤُوفٌ بِالْعِبَادِ» است.
جمعبندی و توضیح کامل بنده پرور
واژهٔ «بندهپرور» یک ترکیب وصفی و اسمی اصیل در زبان فارسی است که از دو بخش «بنده» (با ریشه اوستایی) و «پرور» (بن مضارع از مصدر پروردن) ساخته شده است. این کلمه در معنای لغوی به کسی اشاره دارد که با مهربانی، شفقت و سخاوت کامل از زیردستان، خادمان و افراد ضعیف جامعه مراقبت کرده و به امور آنان رسیدگی میکند. در تعارفات رسمی و مکاتبات روزمره ایرانیان نیز این واژه بار معنایی مثبتی داشته و برای ستایش بزرگواری و تواضع شخص مقابل به کار میرود.
از منظر دینی و عرفانی، بندهپرور یکی از صفات بارز الهی قلمداد میشود. گرچه این واژه به دلیل اصالت فارسی خود عینا در متن قرآن کریم نیامده است، اما مفهوم عمیق آن کاملاً با عبارات قرآنی نظیر «رَؤُوفٌ بِالْعِبَاد» (آیه ۲۰۷ سوره بقره) مطابقت دارد؛ صفتی که بازتابدهنده رحمت بیکران، روزیرسانی و تربیت معنوی و مادی آفریدگار نسبت به بندگان خویش است.
در ادبیات کلاسیک فارسی و اشعار شاعران بزرگی چون حافظ و سعدی، این واژه همواره به عنوان نمادی از «عطوفت مقتدرانه» و «تواضع فرمانروایان یا معشوق» تجلی یافته است. در واقع، بندهپروری نشاندهنده قدرتی است که مایه آرامش و پناه فرودستان میشود، نه وسیلهای برای سرکوب و آزار آنها؛ از این رو متضاد معنایی دقیق آن واژههایی همچون بندهگداز و ستمگر هستند.