یعنی چه
عبارت «تابو شکستن» به معنای عبور از یک ممنوعیت اجتماعی، فرهنگی یا مذهبی است؛ یعنی انجام دادن یا مطرح کردن چیزی که در جامعه قابل گفتن یا انجام دادن نیست و با حساسیت، منع شدید یا نقض ارزشهای سنتی روبهروست.
تلفظ
این اصطلاح از واژهٔ فرنگی «تابو» (وامواژهای با ریشه پولینزیایی) و فعل بومی فارسی «شکستن» ترکیب شده و به صورت [tā-bū she-kas-tan] تلفظ میشود.
در جدول
عبارت «تابو شکستن» بدون احتساب فاصله دقیقاً ۹ حرف دارد و در جدول کلمات متقاطع به عنوان معادل خطقرمز شکنی، حرمتشکنی یا هنجارگریزی به کار میرود.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای اشاره به این مفهوم از این اصطلاحات استفاده میشود. مفهوم و ریشه اصلی واژه تابو نیز از طریق همین زبان به فارسی راه یافته است.
به عربی
در زبان عربی متناسب با سیاق متن از ترکیب فعل کسر (شکستن) یا انتهاک (نقض کردن) همراه با واژگان المحرمات، المحظورات یا خود کلمه تابو استفاده میشود.
به فارسی
واژه «تابو» اصالتاً فرنگی است و از زبانهای پولینزیایی (تونگایی) وارد انگلیسی و سپس فارسی شده است. با این حال، ترکیب «تابو شکستن» یک ساخت اصطلاحی مرکب و جدید در زبان فارسی است که معادلهای اصیل و نزدیک آن شامل هنجارگریزی، حرمتشکنی و سنتشکنی میشود.
نماد چیست
این اصطلاح یک مفهوم انتزاعی اجتماعی و روانشناختی است و نماد فیزیکی یا تصویری رسمی و ثبتشدهای در فرهنگها ندارد. با این حال، در طرحهای مفهومی و کاریکاتورها معمولاً با شکستن یک قفل بزرگ، عبور از دیوارهای سیمخاردار یا شکستن یک بت به تصویر کشیده میشود.
جمعبندی و توضیح کامل تابو شکستن
اصطلاح «تابو شکستن» یا تابوشکنی اشاره به رفتاری دارد که طی آن فرد یا گروهی از هنجارها، قوانین نانوشته، و خط قرمزهای سنتی، مذهبی یا اجتماعی جامعه عبور میکنند. واژه «تابو» ریشهای پولینزیایی دارد که در سال ۱۷۷۷ توسط جیمز کوک وارد زبان انگلیسی شد و بعدها به زبان فارسی راه یافت؛ اما ترکیب آن با فعل شکستن، یک ساخت مدرن در ادبیات جامعهشناختی فارسی برای توصیف رفتارهای هنجارگریزانه است.
در علوم اجتماعی، تابوشکنی وجههای دوگانه دارد؛ از یک سو میتواند نمادی از نوگرایی، پویایی جامعه، نقد قدرت و تلاش برای اصلاح هنجارهای غلط و کهنه به شمار رود، و از سوی دیگر در بسترهای سنتی و محافظهکارانه، بار منفی داشته و به عنوان نقض ارزشهای پذیرفتهشده و آسیبرسان به انسجام عرفی جامعه تلقی میشود.