یعنی چه
واژه سِبط در زبان فارسی به دو معنای اصلی به کار میرود: نخست به معنی فرزندزاده یا نوه (که در برخی متون بیشتر به نوادگان دختری اشاره دارد) و دوم به معنی قوم، عشیره و طایفهای از نسل یک جد مشترک، بهویژه در رابطه با پیامبران بنیاسرائیل.
تلفظ
این کلمه با کسر حرف سین و سکون حرف باء و طاء تلفظ میشود: [s-e-b-t].
در جدول
در کلمات متقاطع، واژه «سبط» معمولاً به عنوان پاسخ برای راهنماهای سه حرفی مانند «نوه»، «دخترزاده پیامبر» یا «قبیله بنیاسرائیل» کاربرد دارد.
به انگلیسی
بسته به بافت متن، اگر منظور نوه باشد از کلمه Grandchild و اگر منظور قبایل دوازدهگانه باشد از Tribe استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی، کلمه «حفید» معادل دقیقتری برای نوه است، اما «سبط» بیشتر بار معنایی خویشاوندیِ متصل به دختر (مثل فرزندان حضرت فاطمه) یا کاربرد قومی دارد.
به فارسی
برابرهای اصیل و رایج این کلمه در زبان فارسی شامل «نوه»، «نواده»، «فرزندزاده» و در مراتب بعدی «نبیره» است.
در قرآن
جمع این واژه یعنی «الأَسْباط» ۵ بار در قرآن کریم (از جمله در سورههای بقره و نساء) آمده است. در اصطلاح قرآنی، اسباط به معنای شاخهها و طایفههای قومی بنیاسرائیل است که از نسل ۱۲ فرزند حضرت یعقوب نشئت گرفتهاند و معادل همان مفهوم قبیله در میان اعراب است.
جمعبندی و توضیح کامل سبط
واژه «سِبط» ریشهای عربی دارد و از نظر لغوی به معنای گسترش، امتداد و انشعاب یافتن است. به همین دلیل، نسل انسان که مایهٔ گسترش و تداوم خانواده است، سبط نامیده میشود. این کلمه در طول تاریخ ادبیات و دین، دو مسیر معنایی متمایز اما مرتبط را طی کرده است؛ از یک سو به معنای نوه و فرزندزاده (بهویژه نوادگان دختری) است و از سوی دیگر در متون کهن و مذهبی به قبایل دوازدهگانه قوم بنیاسرائیل اشاره دارد.
در فرهنگ اسلامی، این واژه جایگاه عاطفی و تاریخی ویژهای دارد، چرا که امام حسن (ع) و امام حسین (ع) با عنوان «سِبطَیِ النّبی» یعنی دو نوه پاک رسول خدا شناخته میشوند. این اصطلاح در ادبیات فارسی نمادی از شرافت نسب، تداوم نسل پاک و اصالت خانوادگی به شمار میرود.
در ساختار کلمات متقاطع و جدولها نیز، این کلمه سهحرفی یک پاسخ کلیدی برای طراحان است که معمولاً با راهنماهایی نظیر «نوه»، «قوم بنیاسرائیل» یا «نواده دختری» از حلکنندگان جدول مطالبه میشود.