معنی
در زبان فارسی و عربی، عمل به معنای کار، کنش، اقدام و فعالیت ارادی است. در بافتهای تخصصیتر، این واژه در پزشکی به معنای جراحی و در ریاضیات به معنای محاسبات ریاضی (مانند چهار عمل اصلی) نیز به کار میرود.
یعنی چه
عمل در لغتشناسی به کاری گفته میشود که از روی قصد، عقل و اراده از انسان سر بزند. تفاوت ظریف آن با «فعل» در این است که فعل عامتر بوده و میتواند شامل حرکتهای بیهدف یا غیرارادی نیز باشد، اما عمل لزوماً با آگاهی و نیت همراه است.
مترادف
این کلمات در بافتهای مختلف زبان فارسی میتوانند به عنوان جایگزین واژه عمل استفاده شوند.
متضاد
بسته به اینکه عمل در مقابل سخن (حرف و قول) قرار گیرد یا در مقابل حرکت و فعالیت (سکون و بیکاری)، متضادهای متفاوتی برای آن تعریف میشود.
هم خانواده
این واژهها همگی در زبان عربی و فارسی از ریشه سه حرفی (ع م ل) مشتق شدهاند.
ریشه
ریشه این واژه عربی (ع م ل) است که معنای اصلی آن انجام دادن، کار کردن و ساختن با قصد و اراده قبلی است.
جمله سازی
در جدول
در جدولهای متقاطع، در پاسخ به راهنماهایی چون «کار و کردار» یا «کنش»، کلمه ۳ حرفی «عمل» قرار میگیرد.
به انگلیسی
برابرهای انگلیسی واژه عمل بسته به حوزه کاربرد (پزشکی، عمومی یا ریاضی) متفاوت است.
جمعبندی و توضیح کامل عمل
واژه «عمل» یکی از کلیدیترین مفاهیم در زبان فارسی، فرهنگ اسلامی و ادبیات است که بر کار هدفمند، آگاهانه و ارادی دلالت دارد. تفکیک دقیق لغوی میان عمل و فعل نشان میدهد که عمل همواره با نیت و مسئولیت انسانی گره خورده است. این کلمه در حوزههای کاربردی دیگری مثل علوم پزشکی (جراحی) و ریاضیات (محاسبات پایه) نیز نقشی حیاتی دارد.
در فرهنگ و متون قرآنی، این واژه بیش از ۳۵۰ بار تکرار شده و ارتباط تنگاتنگی با مفهوم ایمان دارد، به طوری که ایمانِ بدون عمل شایسته (عمل صالح)، درختی بیثمر تلقی میشود. در ادبیات فارسی نیز عمل به عنوان تجسم واقعی نیات انسان و تنها دارایی حقیقی او در مسیر تکامل اخلاقی شناخته میشود.