یعنی چه
«سَفْک» در لغت به معنای ریختن مایعات (مانند آب، اشک یا خون) است و «دِماء» جمع کلمهٔ «دَم» به معنی خونهاست. این ترکیب در ادبیات فارسی و متون دینی به معنای اقدام به قتل، جنایت و خونریزی شدید به کار میرود.
تلفظ
این عبارت در اصل عربی به صورت «سَفْک الدِّمَاء» تلفظ میشود، اما در زبان فارسی و کاربردهای عامیانه یا جدولها، گاهی به صورت «سَفْکِ دَما» نیز خوانده و نوشته میشود.
در جدول
پاسخ دقیق برای طراحان جدول با شمارش حروف «سفک دما» برابر با ۶ حرف است. از واژههای مترادف آن مانند خونریزی یا مقتله نیز در جدولها استفاده میشود.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای رساندن مفهوم دقیق این اصطلاح از واژگانی که به کشتار و ریختن خون اشاره دارند، استفاده میشود.
به عربی
این اصطلاح کاملاً ریشه عربی دارد و از ترکیب مصدر «سفک» و اسم جمع «دماء» ساخته شده است.
به فارسی
معادلهای دقیق فارسی این اصطلاح واژههایی چون خونریزی، قتلعام، کشتار و در متون متمایز ادبی «خونریختن» هستند. واژه متضاد آن در فقه «حقن دماء» به معنی حفظ جان و جلوگیری از خونریزی است.
در قرآن
این عبارت دقیقاً ۲ بار در قرآن کریم در سوره بقره به صورت فعلی آمده است؛ یکی در آیه ۳۰ از زبان فرشتگان هنگام خلقت انسان («...وَيَسْفِكُ الدِّمَاءَ...»؛ و خونها میریزد) و دیگری در آیه ۸۴ در پیمان بنیاسرائیل («لَا تَسْفِکُونَ دِمَاءَکُمْ...»؛ خونهای یکدیگر را نریزید).
نماد چیست
این عبارت نماد گرافیکی خاصی ندارد اما در تصویرسازیهای ادبی و متون مذهبی و تاریخی، ملازم با نمادهایی چون «تیغ و شمشیر خونچکان» یا «خاک آغشته به خون» است و بار معنایی کاملاً ناپسند و ظالمانهای را متبادر میکند.
جمعبندی و توضیح کامل سفک دما
اصطلاح «سفک دما» که شکل تغییریافته یا سادهشدهای از ترکیب عربی «سفک الدماء» در زبان فارسی است، در لغت به معنای ریختن خونها و مجازاً به مفهوم کشتار، قتلعام و جنایات جنگی به کار میرود. این واژه دارای ریشه عربی (سفک) بوده و در ساختار زبان فارسی بیشتر در متون فقهی، حقوقی، مذهبی و ادبیات کهن جای گرفته است.
در قرآن کریم نیز این تعبیر در سوره بقره به کار رفته و به ویژگی ویرانگر جنگ و فساد اشاره دارد. در بازیها و جدولهای کلمات تقاطعی، این عبارت دقیقاً ۶ حرف داشته و به عنوان معادل خونریزی و مقتله شناخته میشود و بار معنایی آن به شدت منفی و مظهر خشونت و بیعدالتی است.