یعنی چه
در لغت و اصطلاح، فکلی به کسی گفته میشود که پاپیون، کراوات یا یقهٔ آراسته به سبک غربی (فکل) استفاده میکند. این واژه به مرور زمان برای توصیف افرادی به کار رفت که موهای جلوی سر را آراسته و بالا میزدند و پوشش و رفتاری متجددانه یا متمایل به فرهنگ اروپایی داشتند.
تلفظ
این واژه به صورت [فُ کُ لی] تلفظ میشود و از کلمه فرانسوی Faux col گرفته شده است.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، واژه فکلی معمولاً به عنوان پاسخ برای راهنماهایی چون «فرنگیمآب»، «شیکپوش به سبک غربی» یا «متجدد دوره قاجار» کاربرد دارد.
به انگلیسی
برای انتقال مفهوم فکلی در انگلیسی، بسته به لحن متن میتوان از واژگانی که به شیکپوشی افراطی یا توجه زیاد به مدهای روز اشاره دارند استفاده کرد.
به عربی
در زبان عربی واژه متفرنج دقیقترین برگردان برای مفهوم فرنگیمآبی و تجدد ظاهری است، در حالی که غندور بیشتر به جنبه شیکپوشی و آراستگی فرد اشاره دارد.
به فارسی
برابرهای فارسی اصیل و رایج این واژه شامل فرنگیمآب، متجدد، شیکپوش، غربیمآب و کراواتی است. در ادبیات عامیانه و قدیمیتر گاهی از واژههای قرتی یا مموش نیز به عنوان هممعنی استفاده میشده است.
در قرآن
این واژه یک اصطلاح اجتماعی معاصر و دخیل از زبان فرانسوی است؛ بنابراین هیچ ریشه، اشتقاق یا کاربردی در زبان عربی فصیح قدیم و متن قرآن مجید ندارد.
نماد چیست
در تاریخ و ادبیات معاصر ایران (بهویژه از اواخر دوره قاجار)، فکلی تبدیل به نمادی برای غربزدگی، تجدد ظاهری و تقلید از پوشش اروپایی بدون درک عمیق از فرهنگ، علم و اندیشه غربی شد. این کلمه اغلب در ادبیات اجتماعی با بار طنز یا تحقیر همراه بوده است.
جمعبندی و توضیح کامل فکلی
واژهٔ «فُکُلی» یکی از اصطلاحات اجتماعی و تاریخی جالب در فرهنگ معاصر ایران است که ریشه در زبان فرانسوی دارد. اصل این کلمه از واژه «Faux col» به معنای یقه عاریه یا کاذب گرفته شده که در گذشته با دکمه به پیراهن متصل میشد. با ورود مدهای اروپایی به ایران در اواخر دوران قاجار، افرادی که از این نوع پوشش، کراوات و پاپیون استفاده میکردند و موهای خود را به سبک غربی میآراستند، در جامعه به «فکلی» معروف شدند.
این کلمه صرفاً یک توصیف ساده برای طرز لباس پوشیدن نبود، بلکه به سرعت بار معناییِ ثانویهای پیدا کرد. در فضای سنتی آن روزگار، متدینین و توده مردم از این واژه با لحنی طنزآمیز یا تحقیرآمیز برای اشاره به کسانی استفاده میکردند که به شکلی افراطی و سطحی از مظاهر غرب تقلید میکردند. دهخدا در لغتنامه خود اشاره میکند که این اصطلاح در ابتدا توسط افراد متعصب به متجددین داده شد.
امروزه فکلی واژهای نسبتاً قدیمی و نوستالژیک به شمار میرود که جای خود را به کلمات دیگری داده است، اما همچنان در بررسیهای تاریخی و ادبی، نشاندهنده تقابل فرهنگی میان سنت و مدرنیته و جریانهای متمایل به فرنگیمآبی در ایران معاصر است.