تلفظ
این عبارت به صورت «اَز اِنجیلِ اَربَعِه» تلفظ میشود؛ هرچند شکل صحیح و اصطلاحی آن در زبان عربی و فارسی «اناجیل اربعه» (به کسر الف اول و فتح جیم) است.
در جدول
در مسابقات پیامکی یا جدولهای کلمات متقاطع، در پاسخ به راهنمای «از انجیل اربعه»، خودِ این عبارت دقیقاً ۱۲ حرف دارد. همچنین پاسخهایی مانند متی، مرقس، لوقا یا یوحنا نیز ممکن است مد نظر باشد.
به عربی
در زبان عربی از اصطلاح «الأناجيل الأربعة» برای اشاره به این چهار کتاب استفاده میشود. کلمه اناجیل جمع تکسیر انجیل و اربعه به معنای عدد چهار است.
به فارسی
معادل دقیق فارسی این عبارت «انجیلهای چهارگانه» یا «بشارتهای چهارگانه» است که به چهار روایت رسمی و پذیرفته شده از زندگی عیسی مسیح اشاره دارد.
نماد چیست
در سنت و هنر مسیحی، بر اساس رویاهای کتاب مقدس، هر یک از این چهار بخش نمادی دارد: متی به صورت انسان بالدار (فرشته)، مرقس به صورت شیر بالدار، لوقا به صورت گاو بالدار و یوحنا به صورت عقاب تیزبین تصویر میشود.
جمعبندی و توضیح کامل از انجیل اربعه
عبارت «از انجیل اربعه» که شکل دقیقتر و مشهورتر آن در ادبیات الهیات و تاریخ ادیان «اناجیل اربعه» یا همان انجیلهای چهارگانه است، به چهار کتاب نخست مجموعه عهد جدید در کتاب مقدس مسیحیان اشاره دارد. این چهار کتاب شامل انجیل متی، انجیل مرقس، انجیل لوقا و انجیل یوحنا هستند. کلمه «انجیل» ریشهای یونانی دارد که از واژه (euangelion) به معنای مژده، بشارت یا خبر خوش وارد زبانهای دیگر از جمله عربی و فارسی شده است و واژه «اربعه» نیز در زبان عربی به معنای عدد چهار است که در ترکیب با اناجیل، به این ساختار چهارگانه اشاره میکند.
از نظر ساختار محتوایی و تاریخی، سه انجیل نخست یعنی متی، مرقس و لوقا به دلیل شباهتهای ساختاری شدید در روایت و ترتیب حوادث، به «اناجیل همنوا» یا سیناپتیک معروف هستند، در حالی که انجیل یوحنا ساختاری متمایز، لاهوتی و فلسفیتر دارد. این چهار اثر سرگذشت، سخنان، معجزات، مصلوب شدن و رستاخیز حضرت عیسی مسیح را از چهار دیدگاه و برای مخاطبان متفاوتی در قرن اول میلادی روایت کردهاند. کلیسای اولیه این چهار روایت را به عنوان متون رسمی و قانونی (کانونیک) پذیرا شد و سایر متون مشابه را که فرعی یا مخدوش بودند تحت عنوان «اناجیل اپوکریفا» یا غیررسمی کنار گذاشت.
بررسی تفاوتهای این اصطلاح با متون اسلامی نیز نکتهای کلیدی و حائز اهمیت است. در قرآن کریم، کلمه «انجیل» همواره به صورت مفرد (الْإِنجِيل) به کار رفته است و به عنوان یک کتاب آسمانی واحد که به طور مستقیم بر قلب حضرت عیسی (ع) نازل شده، توصیف میشود. از این رو، اصطلاح «اناجیل اربعه» یا کتابهای چهارگانه متعدد، یک اصطلاح تاریخی-مسیحی است که پس از دوران رسالت عیسی مسیح و توسط حواریون و پیروان آنها نگاشته شده و با نگرش قرآنی که انجیل را یک وحی واحد مکتوب میداند، تفاوت ساختاری دارد.
یک برداشت اشتباه رایج میان عموم مردم این است که گمان میکنند عیسی مسیح خود کتابی نگاشته و این چهار نفر آن را تحریف کردهاند، در حالی که در سنّت مسیحی، مسیح خود «کلمه خدا» و تجسم وحی است و این چهار نویسنده، تحت الهام روحالقدس، دیدهها و شنیدههای خود را از زندگی او به رشته تحریر درآوردهاند. در هنر نمادشناسی مذهبی نیز این چهار کتاب جایگاه ویژهای دارند؛ متی نماد انسان، مرقس نماد شیر، لوقا نماد گاو و یوحنا نماد عقاب است که همگی بالدار ترسیم میشوند و نشاندهنده ابعاد مختلف شخصیت و رسالت مسیح در زمین هستند.
به عنوان یک نکته فرهنگی و کاربردی در زبان فارسی، آشنایی با این ترکیب به درک بهتر اشعار کلاسیک و متون کهن مذهبی و فلسفی کمک شایانی میکند. شاعران بزرگی در تاریخ ادبیات ایران به مفاهیمی چون چلیپا، دَیر، روحالقدس و انجیل اشاره کردهاند. شناخت اناجیل چهارگانه علاوه بر حوزههای کلامی، در مطالعات ایرانشناسی و تاریخ تطبیقی ادیان نیز کاربرد فراوانی دارد و به پژوهشگران کمک میکند تا مرز میان روایات رسمی کلیسا و متون متفرقه را به درستی تشخیص دهند.