یعنی چه
واژه «ملفوظ» در لغت به معنای چیزی است که از دهان بیرون انداخته شده و در اصطلاح زبانشناسی و ادبیات، به هر کلام، سخن یا حرفی گفته میشود که به زبان بیاید و تلفظ شود. این کلمه در اصطلاحات علمی معمولاً در برابر «مکتوب» (نوشتهشده) یا «مکتوم» (پنهانمانده) قرار میگیرد و به جنبه صوتی و گفتاری زبان اشاره دارد.
تلفظ
این واژه به صورت فتح میم، سکون لام، ضم فاء و واو کشیده تلفظ میشود: [مَ لْ فُ و ظْ].
در جدول
در جدولهای متقاطع کلماتی مانند ملفوظ، اداشده یا منطوق به عنوان پاسخ کلماتی با مفهوم «تلفظ شده» به کار میروند. واژه ملفوظ دقیقاً ۵ حرف دارد.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای رساندن مفهوم ملفوظ از واژگانی که به حوزه گفتار و تلفظ مربوط هستند استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی علاوه بر خود واژه ملفوظ، کلمه «منطوق» نیز به عنوان متضاد مفهوم مفهوم یا مکتوب کاربرد فراوان دارد.
به فارسی
معادلهای اصیل و روان فارسی برای این کلمه شامل گفتاری، بر زبان آمده، واگو شده، و خواندهشده (در برابر ناملفوظ) هستند.
در قرآن
خود واژه «ملفوظ» در متن قرآن وجود ندارد؛ اما فعل همخانواده آن یعنی «یَلْفِظُ» در آیه ۱۸ سوره مبارکه قاف آمده است: «مَا يَلْفِظُ مِنْ قَوْلٍ إِلَّا لَدَيْهِ رَقِيبٌ عَتِيدٌ» که به معنای بر زبان آوردن و تلفظ کردن سخن توسط انسان است.
جمعبندی و توضیح کامل ملفوظ
واژه ملفوظ از ریشه عربی «ل ف ظ» گرفته شده است که در اصل به معنای بیرون انداختن چیزی از دهان بوده و به مجاز در فرهنگ زبانی به معنای بیرون فرستادن صدا و ادا کردن کلمات به کار میرود. این کلمه به عنوان اسم مفعول، به هر آنچه جنبه صوتی و گفتاری داشته باشد اشاره میکند.
در ادبیات و دستور زبان فارسی، اصطلاح «حرف ملفوظ» در برابر «حرف غیرملفوظ» (یا ناملفوظ) قرار میگیرد؛ مانند حرف «هـ» در کلمه «خانه» که مکتوب است اما ملفوظ نیست و خوانده نمیشود. شناخت این واژه به درک بهتر تقابل میان سیستمهای گفتاری و نوشتاری در زبانشناسی کمک میکند.