یعنی چه
واژهٔ «یَدُسُّهُ» (یدسه) یک فعل مضارع عربی همراه با ضمیر است. این کلمه به معنای فرو بردن، پنهان کردن یا دفن کردن چیزی همراه با فشار، کراهت و پنهانکاری است؛ بهویژه در متون قرآنی به زنده در خاک نهفتن فرزند اشاره دارد.
تلفظ
تلفظ دقیق این واژه در اصل عربی به صورت «یَدُسُّهُ» (با تشدید سین و ضمهٔ سین و هاء) است، اما در جستجوهای جدول و لغتنامهای به صورت «یدسه» نوشته میشود.
در جدول
در پاسخهای جدول، کلمهٔ چهار حرفی «یدسه» به عنوان فعل قرآنی به معنی پنهان کردن یا زنده در خاک کردن دختران در عهد جاهلیت کاربرد دارد. همچنین گاهی ممکن است ناشی از اشتباه تایپی در کلمهٔ «دسیسه» باشد.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای رساندن مفهوم این فعل قرآنی از عبارتهایی که دلالت بر پنهانسازی یا دفن کردن همراه با اجبار دارند استفاده میشود.
به عربی
این کلمه خود اصالتاً عربی است و مترادفهای آن در زبان عربی شامل «یخفیه»، «یدفنه» و «یغیبه» میشود که همگی معنای پوشاندن و از چشم دور کردن را میدهند.
به ترکی
در زبان ترکی برای برگرداندن مفهوم این واژه از افعالی استفاده میشود که به معنی پنهان کردن و به خاک سپردن یک شیء یا موجود است.
به فارسی
واژهٔ «یدسه» در لغتنامههای بومی و اصیل فارسی (مانند دهخدا یا معین) به عنوان یک واژه مستقل بومی ثبت نشده است، بلکه به عنوان یک لغت وارداتی قرآنی به معنای «آن را در خاک پنهان کند» یا «زنده به گور کند» شناخته میشود.
نماد چیست
در فرهنگ اسلامی و تحلیلهای قرآنی، این واژه نماد اوج قساوت قلب، شرمساری نادرست از تولد فرزند دختر، پنهانکاری آمیخته با کراهت و رفتارهای ظالمانه دوران جاهلیت است.
جمعبندی و توضیح کامل یدسه
واژهٔ «یدسه» در واقع یک فعل مضارع عربی قرآنی (یَدُسُّهُ) از ریشه «د س س» است که ضمیر غائب به آن متصل شده است. این کلمه به طور مستقل در زبان فارسی بومی وجود ندارد و حضور آن در لغتنامهها و مواضعی مانند راهنمای جدولها، صرفاً به دلیل کاربرد خاص آن در آیه ۵۹ سوره نحل است که به ماجرای زنده به گور کردن دختران در دوران جاهلیت اشاره میکند.
معنای اصطلاحی و لغوی آن فرو بردن، پنهان کردن یا زنده در خاک کردن چیزی از روی کراهت و ناپسندی است. از سوی دیگر، در زبان فارسی گاهی جستجوی این کلمه ممکن است ناشی از یک اشتباه تایپی یا آوایی از کلمات همخانواده مانند «دسیسه» (به معنی توطئه و مکر پنهانی) یا واژه قدیمی «دسه» باشد، اما ریشه قطعی و ۴ حرفی آن در جدول به همان فعل قرآنی بازمیگردد.