یعنی چه
واژه الشوله در لغتشناسی عربی و متون نجوم باستان به معنای نیش بالا آمده و آمادهٔ زدن عقرب است. همچنین این واژه نام دومین ستارهٔ درخشان در صورت فلکی عقرب و منزل نوزدهم از منازل بیستوهشتگانه ماه (قمر) در ستارهشناسی قدیم است. در زبان عربی معاصر، گاهی به علامت نگارشی ویرگول نیز شوله میگویند.
تلفظ
این واژه در اصلِ عربی با تشدید حرف شین و فتح یا ضم آن به صورت «الشَّوْلَة» یا «الشُّولَة» تلفظ میشود که در زبان فارسی معمولاً بدون تشدید الگوبرداری شده و به صورت شَوله یا شُوله خوانده میشود.
در جدول
در جدولهای متقاطع کلماتی، پاسخ دقیق برای عبارت «الشوله» خود این کلمه با ۶ حرف است. همچنین ممکن است به عنوان پاسخ برای طراحانی که «نام ستارهای در صورت فلکی عقرب» یا «منزل نوزدهم ماه» را میخواهند، کاربرد داشته باشد.
به انگلیسی
برای نام ستاره علمی معادل رسمی آن Shaula است که دقیقاً از همین واژه عربی اقتباس شده است. برای کاربرد لغوی آن از اصطلاحات مربوط به نیش عقرب استفاده میشود.
به فارسی
در زبان فارسی معادل مستقیم دقیق برای ریشه اصلی آن «نیش کژدم» یا «عقربک» (در اصطلاح نجومی) است. البته در گویشهای فارسی (مانند افغانستان و برخی مناطق ایران) واژه همآوای «شوله» یا «شله» به نوعی خوراک سنتی سنتی شبیه به حلیم یا شیله برنج نیز اطلاق میشود که تطور زبانی متفاوتی دارد.
در قرآن
واژه «الشوله» به صورت مستقیم و صریح در متن قرآن مجید ذکر نشده است. با این حال، مفسران و منجمان مسلمان در ذیل تفسیر آیه ۳۹ سوره مبارکه یس («وَالْقَمَرَ قَدَّرْنَاهُ مَنَازِلَ...»)، هنگام شمارش و تبیین ۲۸ منزلگاه فرضی ماه، از «الشوله» به عنوان منزل نوزدهم قمر نام بردهاند.
نماد چیست
در باورها و نمادشناسی کهن، الشوله به دلیل ماهیت نیش عقرب، نمادی از خطر، دفاع، گزندگی و آزار به شمار میرود. همچنین در تقویمهای نجومی باستان، طلوع یا طالع شدن این ستاره در افق، به عنوان نمادی برای آغاز اوج سرمای زمستان در نیمکره شمالی شناخته میشده است.
جمعبندی و توضیح کامل الشوله
واژه «الشوله» در اصل یک مدخل اصیل و مستقل در فارسی معیار نیست، بلکه عبارتی وامگرفته از زبان عربی کلاسیک است که ریشه در ماده «ش و ل» به معنای بلند کردن و افراشتن دارد. علت این نامگذاری، رفتار عقرب هنگام احساس خطر است که دُم و نیش خود را رو به بالا بلند میکند. بر همین اساس، در نجوم اسلامی باستان به دومین ستاره درخشان در انتهای دم صورت فلکی عقرب (کژدم) و همچنین منزل نوزدهم از منازل قمر، الشوله میگفتند که امروزه در زبان انگلیسی و مجامع علمی با نام علمی Shaula شناخته میشود.
از سوی دیگر، در کاربردهای زبانی و گویشی، باید میان این واژه عربی نجومی با واژه «شوله» یا «شله» فارسی که نوعی غذای سنتی و غلیظ تهیه شده از برنج و حبوبات است، تفکیک قائل شد. الشوله نجومی دقیقاً دارای ۶ حرف بوده و در متون کهن تفسیری و اخترشناسی کاربرد برجستهای داشته است.