یعنی چه
واژه «باحجب» (یا با حجب) در زبان فارسی به کسی اطلاق میشود که دارای شرم، آزرم، حیا و پاکدامنی است. این کلمه از ترکیب صفتساز «با» و واژه «حجب» (به معنی شرم و حیا) ساخته شده است و به افرادی اشاره دارد که در رفتار و گفتار خود متواضع و خویشتندار هستند.
تلفظ
تلفظ صحیح این واژه به صورت «بـا حُجْب» (bā hojb) است که در آن حرف «ح» مضموم (با ضمه) و حرف «ج» و «ب» ساکن تلفظ میشوند.
در جدول
در جدولهای متقاطع کلمات، در پاسخ به راهنمای «دارای شرم و حیا» یا «باوقار»، واژه ۵ حرفی «باحجب» به کار میرود. کلمات هممیزان دیگری مثل محجوب یا باحیا نیز ممکن است مد نظر باشند.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی بسته به لحن و بافت متن، برای رساندن مفهوم باحجب از واژگانی چون modest (فروتن و عفیف) یا bashful و shy (شرمگین و خجالتی) استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی برای توصیف فردی که دارای حجب و حیا است، از صفاتی مانند حییّ، محتشم یا عفیف استفاده میشود.
به فارسی
معادلهای اصیل و رایج واژه باحجب در زبان فارسی شامل واژههایی چون باحیا، باشرم، آزرمدار، محجوب، نجیب، پاکدامن و مأخوذبهحیا است. در مقابل، واژههایی مانند بیحیا، گستاخ و بیشرم به عنوان متضاد آن شناخته میشوند.
در قرآن
ترکیب صفتِ فارسی «باحجب» به این صورت در قرآن کریم وجود ندارد؛ اما ریشه عربی آن یعنی «ح ج ب» در قالب کلماتی مثل «حجاب» (به معنی پرده، حائل و مانع) چندین بار آمده است؛ مانند آیه ۴۶ سوره اعراف: «وَبَيْنَهُمَا حِجَابٌ» (و میان آن دو پردهای است).
نماد چیست
حجب و باحجب بودن در فرهنگ ایرانی و اسلامی نماد ارجمندی از وقار، اخلاقمداری، عفت، کنترل گفتار و رفتار اجتماعی و خویشتنداری است. این مفهوم گرچه نماد طبیعی یا جانوری خاصی ندارد، اما در ادبیات غالباً با پوشش، پرده و متانت همبسته است.
جمعبندی و توضیح کامل باحجب
واژه «باحجب» که از ترکیب پیشوند فارسی «با» و واژه عربی «حجب» (به معنی شرم و حیا) ساخته شده، در تداول زبانی به عنوان صفتی برای افراد نجیب، باوقار و خویشتندار به کار میرود. ریشه اصلی این کلمه به معنای پوشاندن، منع کردن و در پرده قرار دادن است که در کاربرد اخلاقی به مانعی درونی در برابر بیپروایی و گستاخی تبدیل شده است.
این واژه در لغتنامههای معتبری چون دهخدا و معین به معنای صاحبشرم و آزرمدار آمده و همخانوادههایی چون حجاب، محجوب و احتجاب دارد. اگرچه خود این ترکیب در متون قرآنی دیده نمیشود، ریشه آن بارها با دلالت بر مفهوم پرده و حائل استفاده شده است. در فرهنگ عامه و اصطلاحات جدول، باحجب یک ویژگی مثبت اخلاقی و معادل کلماتی چون باحیا و عفیف تلقی میشود.