یعنی چه
«بعث» در لغت به معنای برانگیختن، برخیزاندن و زنده کردن مردگان است و «نشر» به معنای گستردن، پهن کردن و پراکندن. در اصطلاح کلامی و دینی، ترکیب «بعث و نشر» به معنای رستاخیز است؛ یعنی مرحلهای که در آن خداوند همه مردگان را از قبرها برمیانگیزد و سپس آنها را برای حسابرسی در محشر پراکنده و گسترده میسازد.
تلفظ
این عبارت به صورت «بَعْث وَ نَشْر» قرائت میشود که هر دو واژه ریشه عربی دارند.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، عبارت «بعث و نشر» یا واژههای هممعنی آن به عنوان پاسخ پرسشهایی نظیر «رستاخیز» یا «قیامت» کاربرد دارند. خود عبارت «بعث و نشر» بدون احتساب فاصله دارای ۷ حرف است.
به انگلیسی
در متون انگلیسی کلامی و ادیان، برای رساندن مفهوم بعث و نشر بیشتر از واژه Resurrection (رستاخیز) و برای بخش دوم آن از Dispersion (پراکندهشدن در محشر) استفاده میشود.
به عربی
این ترکیب یک اصطلاح اصیل کلامی در زبان عربی است که عیناً در متون دینی، تفسیری و فلسفه اسلامی به کار میرود.
در قرآن
ترکیب همپایه «بعث و نشر» به صورت یکجا در متن قرآن نیامده است، اما هر کدام از این واژهها به صورت جداگانه بارها در وصف قیامت به کار رفتهاند. به عنوان مثال، واژه بعث در آیه ۷ سوره حج («وَأَنَّ اللَّهَ یَبْعَثُ مَنْ فِی الْقُبُورِ») به برانگیختن مردگان اشاره دارد و واژه نشر (نشور) در آیه ۹ سوره فاطر («کَذَٰلِکَ النُّشُورُ») زنده شدن و پا گرفتن انسانها در قیامت را به رویش زمین بعد از باران تشبیه کرده است.
نماد چیست
در فرهنگ و ادبیات اسلامی، بزرگترین نماد طبیعی برای «بعث و نشر»، رویش دوباره گیاهان و زنده شدن زمین مرده در فصل بهار پس از بارانهای زمستانی است. همچنین گشوده شدن طومارها یا کتاب اعمال، نمادی عینی از بخشِ «نشر» در روز قیامت به شمار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل بعث و نشر
اصطلاح کلامی و اعتقادی «بعث و نشر» یکی از مفاهیم کلیدی در مبحث معاد و جهان پس از مرگ است. این عبارت ترکیبی از دو مرحله پیاپی در روز قیامت را به تصویر میکشد؛ مرحله نخست یا همان «بعث»، زمان برخاستن و زنده شدن دوباره کالبدها از درون قبرهاست و مرحله دوم یا «نشر»، به پراکنده شدن و گستردگی انسانها در صحرای محشر برای رسیدگی به نامههای اعمالشان اشاره دارد.
اگرچه این دو واژه به صورت یک ترکیب عطفیِ واحد در متن آیات قرآن نیامدهاند، اما مفاهیم تفکیکشده آنها در سراسر آیات مربوط به معاد جریان دارد. متکلمان و مفسران مسلمان با ادغام این دو واژه، اصطلاحی رسا برای تبیینِ کلیتِ جریانِ رستاخیز بنا نهادهاند که در ادبیات و شعر فارسی نیز به عنوان کنایهای از روز دادخواهی الهی و بیداری بزرگ شناخته میشود.