یعنی چه
بساسه یک اسم علم عربی است که در تاریخ و جغرافیا به عنوان یکی از نامهای قدیمی شهر مکه معظمه شناخته میشود. این نام از ریشه «بَسّ» به معنای راندن و خرد کردن گرفته شده است؛ چرا که مکه ستمگران و گناهکاران را از خود میرانده و آنها را نابود میساخته است.
تلفظ
این واژه در زبان عربی با فتح باء، تشدید و فتح سین اول تلفظ میشود و در زبان فارسی نیز قرائت آن به همین صورت (بَسّاسَة) انجام میگیرد.
در جدول
در طراحهای جدول کلمات متقاطع، واژه بساسة به عنوان یک کلمه پنج حرفی در پاسخ به سوالاتی با مضمون «نام قدیمی شهر مکه» یا «شهری که ستمگران را طرد میکند» کاربرد دارد.
به انگلیسی
از آنجا که این کلمه یک اسم خاص تاریخی است، ترانویسی انگلیسی آن Basasah است، اما معادل مفهوم لغوی آن واژه Expeller یا Driver away محسوب میشود.
به عربی
در زبان عربی این واژه مسبوق به الف و لام تعریف (البساسة) به عنوان نامی برای مکه در احادیث اسلامی (مانند روایات امام صادق علیهالسلام) و متون جغرافیایی کهن نظیر معجمالبلدان ثبت شده است.
به فارسی
این واژه در زبان فارسی معیار و متون کلاسیک ادبی به عنوان لغت مستقل کاربرد ندارد. برگردان و معادل معنایی آن در فارسی برابر با «طردکننده ظالمان» است و به عنوان یک اصطلاح تاریخی به شهر مکه اشاره دارد.
در قرآن
عین واژه «بساسه» در متن قرآن کریم به کار نرفته است، اما همریشه آن به صورت فعل در آیه ۵ سوره مبارکه واقعه ذکر شده است: «وَبُسَّتِ الْجِبَالُ بَسًّا» که به معنای ریز ریز شدن، متلاشی شدن و رانده شدن کوهها در آستانه قیامت است.
جمعبندی و توضیح کامل بساسة
واژه «بساسة» (بَسّاسَة) یک واژه اصیل فارسی نیست، بلکه یک اسم خاص (علم) عربی با پیشینه تاریخی و جغرافیایی است. در منابع روایی اسلام و کتابهای جغرافیایی کهن مانند معجمالبلدان، بساسة به عنوان یکی از نامهای پنجگانه شهر مکه معظمه در دوران جاهلیت و صدر اسلام معرفی شده است.
وجه تسمیه این نام به ویژگی پاککنندگی سرزمین مقدس مکه بازمیگردد. ریشه لغوی آن از «بَسّ» به معنای راندن، دور کردن و خرد کردن میآید؛ از این رو مکه را بساسة مینامیدند چون ستمگران و سرکشان را در خود تحمل نمیکرد، آنها را بیرون میراند و موجبات نابودیشان را فراهم میساخت. این واژه در فرهنگ اسلامی نمادی از عدالت قاطع و طرد ستمگری است.
در فرهنگهای لغت فارسی معیار نظیر دهخدا، معین و عمید این کلمه به عنوان واژه استاندارد زبان فارسی ثبت نشده و بیشتر در ادبیات حدیثی و به عنوان یک پاسخ ۵ حرفی در جدول کلمات متقاطع شناخته میشود. همریشه این کلمه در قرآن کریم برای توصیف متلاشی شدن کوهها در قیامت کاربرد دارد.