واژه تهی دست یعنی چه؟

جمع‌بندی و توضیح کامل واژه تهی دست

واژهٔ «تهی‌دست» یک صفت مرکب بیانی در زبان فارسی است که از دو جزء «تهی» (برآمده از فارسی میانه tuhīg به معنی خالی) و «دست» (برآمده از پارسی میانه dast) شکل گرفته است. این کلمه در اصطلاح به فردی اشاره دارد که مال، ثروت و دارایی مادی ندارد و در وضعیت تنگدستی زندگی می‌کند.

اگرچه خود این واژهٔ فارسی در متن قرآن کریم نیامده است، اما معادل‌های مفهومی فراوانی مانند «الفقیر» و «المسکین» دارد که نشان‌دهندهٔ توجه به طبقهٔ نیازمند جامعه است. در فرهنگ لغت و طراحی جداول، این کلمه مترادفات بسیار روانی چون نادار، مفلس و بی‌چیز دارد و در زبان‌های خارجی نظیر انگلیسی و عربی نیز با مفاهیمی چون Poor و صفرالید تطبیق داده می‌شود.

از منظر نمادشناسی، تهی‌دستی در ادبیات کلاسیک ما دو رویه دارد؛ در نگاه اجتماعی مایهٔ رنج و محرومیت قلمداد می‌شود، اما در نگاه عرفانی و اخلاقی، به عنوان نمادی از فقر اختیاری، قناعت، و وارستگی از مال دنیا ستوده شده است.