یعنی چه
این واژه در فرهنگهای لغت دارای دو کاربرد اصلی است: یکی در بخش خوراکیها که همان ماست یا شیر بستهشده و غلیظ است، و دیگری در شکل عامیانه و صفتی (به صورت یغور یا یوقور) که برای اشاره به افراد یا اشیای بزرگ، زمخت و بیقواره به کار میرود.
ریشه
ریشه این واژه به فعل ترکی yoğur- یا Yoğurmak به معنای ورز دادن، فشردن و غلیظ کردن بازمیگردد که اشاره به فرآیند غلیظ شدن شیر و تبدیل آن به ماست دارد. این کلمه از طریق ترکی عثمانی به زبانهای اروپایی مانند انگلیسی نیز وارد شده است.
تلفظ
تلفظ این واژه با ضمه روی حرف قاف (قُ) و سکون روی حرف رِ انجام میشود؛ البته در املای دیگر به صورت یوغورت نیز نگاشته میشود.
در جدول
در سؤالات جدول اگر به عنوان معادل ماست یا صفت فردی درشتهیکل و زمخت به کار رود، پاسخ مورد نظر میتواند یوقورت یا واژگان هممعنی آن باشد.
به انگلیسی
واژه انگلیسی کاملاً از ریشه ترکی عثمانی گرفته شده و دقیقاً همان معنای ماست را میدهد.
به ترکی
در زبان ترکی استانبولی و آذربایجانی، این واژه کماکان به عنوان نام اصلی فرآورده لبنی ماست استفاده میشود.
به فارسی
معادل اصلی و فصیح این واژه در زبان فارسی برای بخش خوراکی «ماست» است. برای بخش صفتی و عامیانه آن میتوان از کلماتی چون «خشن»، «تنومند»، «زمخت» و «بیقواره» استفاده کرد.
نماد چیست
این واژه نماد رسمی یا اسطورهای خاصی در متون کهن ندارد، اما به عنوان یک ماده غذایی، مظهر پاکی، سپیدی و خوراک ساده روزمره در سفرههای شرقی و فرهنگ عامه به شمار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل یوقورت
واژه «یوقورت» (یا یوغورت) یک وامواژه از زبانهای ترکی است که در اصل از فعل ورز دادن و غلیظ کردن مشتق شده است. این واژه در معنای اول خود دقیقاً معادل فرآورده لبنی «ماست» است و جالب اینجاست که همین واژه از طریق زبان ترکی به زبانهای زنده دنیا از جمله انگلیسی و فرانسوی راه یافته و به شکل جهانی مصرف میشود.
در کاربرد ثانویه و عامیانه فارسی، این کلمه دگرگونی معنایی یافته و به صورت صفتی (مشابه یغور) برای توصیف افراد یا اشیای گنده، زمخت و گردنکلفت استفاده میشود. بنابراین بسته به سیاق متن، میتواند یک اصطلاح غذایی سنتی یا یک صفت عامیانه برای بیان تنومندی باشد.
این واژه ریشه قرآنی یا عربی ندارد و در متون فارسی معیار امروزی، برای خوراکی آن ترجیحاً از واژه «ماست» استفاده میشود، هرچند ریشههای تاریخی ورود آن به ساختار زبانی کاملاً مستند است.