یعنی چه
لیاقت به معنای درخور بودن و داشتن توانایی یا صلاحیت لازم برای دستیابی به یک جایگاه، پاداش، پست یا مسئولیت است. این واژه نشاندهنده تناسب میان ارزش فرد و موقعیتی است که در آن قرار میگیرد.
مترادف
واژههایی مانند شایستگی، صلاحیت و کفایت دقیقترین همپوشانی معنایی را با لیاقت دارند و بر توانایی ذاتی یا اکتسابی فرد دلالت میکنند.
متضاد
این کلمات نشاندهنده عدم تناسب، نبود شایستگی و نداشتن توانایی لازم برای عهدهدار شدن یک نقش یا بهرهمندی از یک امتیاز هستند.
هم خانواده
این واژهها از ریشه یکسان اشتقاق یافتهاند. توجه شود کلماتی مانند لازم، ملزوم یا التزام با وجود شباهت ظاهری، با لیاقت همخانواده نیستند چون از ریشه «لزم» هستند.
ریشه
این واژه از مصدر ثلاثی مجرد «لَیْق» یا «لِیاقَة» از ریشه «ليق» در زبان عربی گرفته شده است که در معنای کلاسیک خود به مفهوم موافقت، تناسب، مناسب بودن و سزاواری به کار میرود.
تلفظ
این کلمه در زبان فارسی با کسر لام (لِ)، فتح یا سکون یاء و فتح قاف تلفظ میشود.
در جدول
در حل جدولهای کلمات متقاطع، برای راهنماهایی مثل شایستگی یا سزاواری، کلمه ۵ حرفی «لیاقت» یک پاسخ دقیق و متداول است.
به انگلیسی
بسته به متن و کاربرد، کلمات فوق معادلهای دقیق واژه لیاقت در زبان انگلیسی هستند.
به عربی
در زبان عربی علاوه بر خود کلمه لیاقت، واژههایی مثل جدارت و کفاءت کاربرد بسیار بالایی برای رساندن این مفهوم دارند.
به ترکی
در ترکی استانبولی واژه Liyakat عینا با همین مفهوم استفاده میشود و اصطلاح لایقاولما نیز پرکاربرد است.
به فارسی
معادلهای اصیل و سره فارسی برای این واژه شامل شایستگی و سزاواری است که مفهوم تناسب و ارزش فردی را به خوبی بازتاب میدهند.
جمعبندی و توضیح کامل لیاقت
مفهوم لیاقت در فرهنگ و زبان فارسی جایگاه ویژهای دارد و به عنوان زیربنای مفاهیمی چون عدالتخواهی و شایستهسالاری شناخته میشود. این واژه که ریشه در زبان عربی دارد، به ارزش ذاتی، توانمندی و تناسب بین خصوصیات یک فرد با جایگاه یا پاداشی که دریافت میکند اشاره دارد. در نمادشناسی نیز معمولاً آن را با ترازوی سنجش یا نشانهای افتخار بازنمایی میکنند.
اگرچه خود این واژه به صورت مستقیم در متن قرآن کریم نیامده است، اما روح کلی آیات و مفاهیمی چون استحقاق پاداش، صلاحیت عمل و جزا بر اساس شایستگی فردی، کاملاً با مفهوم لیاقت همسو است. شناخت دقیق مرزهای این کلمه با مفاهیم مشابهی چون مهارت یا تخصص، به درک بهتر روابط اجتماعی و سازمانی کمک میکند.