یعنی چه
مأیوس به معنای کسی است که انتظار یا توقعش از رسیدن به یک خواسته بهطور کامل قطع شده؛ و دلسرد به معنی از دست دادن شور، اشتیاق اولیه و تمایل نداشتن به ادامه یک کار است. ترکیب این دو کنایه از فردی است که به دلیل شکست، هم امیدش را از دست داده و هم انگیزهای برای تلاش دوباره ندارد.
تلفظ
واژه اول به صورت مأیوس (همراه با همزه ساکن یا غلظت روی الف) و واژه دوم به صورت دلسرد (دال مکسور، لام ساکن، سین مفتوح) خوانده میشود.
در جدول
این عبارت دقیقاً از ۱۱ حرف تشکیل شده است و در حل جداول کلمات متقاطع به عنوان معادل واژههایی چون ناامید، واخورده یا سرخورده به کار میرود.
به انگلیسی
بسته به میزان و شدت این حالت روحی، میتوان از واژههای متفاوتی در زبان انگلیسی استفاده کرد.
به عربی
در زبان عربی اصطلاح خائب الأمل دقیقترین معادل برای دلسردی ناشی از شکست انتظارات است.
به فارسی
از واژهها و عبارتهای هممعنی فارسی میتوان به ناامید، نومید، بیامید، واخورده، سرخورده، بیانگیزه، دلسوخته و ناکام اشاره کرد. همچنین متضاد این حالت شامل واژههای امیدوار، دلگرم، پرانگیزه و مشتاق میشود.
در قرآن
خود واژه مرکب «مایوس و دلسرد» به صورت لفظی در قرآن نیامده است، اما ریشه عربی آن (یأس) به وفور ذکر شده است. در دیدگاه قرآنی، ناامیدی از گشایش و رحمت الهی گناهی بزرگ شمرده میشود؛ مانند آیه ۸۷ سوره یوسف: «وَلَا تَیْأَسُوا مِنْ رَوْحِ اللَّهِ إِنَّهُ لَا یَیْأَسُ مِنْ رَوْحِ اللَّهِ إِلَّا الْقَوْمُ الْكَافِرُونَ» که انسانها را از مأیوس شدن مبرهن بازمیدارد.
جمعبندی و توضیح کامل مایوس و دلسرد
عبارت «مأیوس و دلسرد» ترکیبی از دو واژه با ریشههای متفاوت است؛ «مأیوس» واژهای عربی از ریشه یأس بوده و «دلسرد» یک ترکیب وصفی و کنایی کاملاً فارسی است. این دو کلمه در کنار هم یک حالت روانی عمیق را توصیف میکنند که در آن فرد نه تنها امید خود را برای رسیدن به هدف از دست داده، بلکه اشتیاق و نیروی محرکه داخلیاش نیز به سردی گراییده است.
در فرهنگ و ادبیات، این حالت معمولاً با نمادهایی همچون فصل زمستان، خاکستر سرد، برگهای پاییزی و رنگ خاکستری تیره نشان داده میشود که همگی تجسمی از ایستایی، بیتحرکی و از دست رفتن پویایی عاطفی هستند.
از منظر روانشناختی و دینی، این وضعیت به عنوان یک مانع بزرگ برای رشد فردی شناخته میشود، به طوری که در متون شریف قرآنی نیز ناامیدی از رحمت خداوند به شدت نکوهش شده و انسانها به حفظ دلگرمی و امیدواری دعوت شدهاند.