یعنی چه
«خدای زرتشت» به اهورامزدا اشاره دارد که در باور مزدیسنا، پروردگار یکتا، خالق جهان مادی و مینوی، و سرچشمهٔ تمام خیر و راستی است. او خیر مطلق است و هیچگونه بدی یا شر به او منتسب نمیشود.
تلفظ
عبارت «خدای زرتشت» با ضمهٔ خ و سکون دال تلفظ میشود. نام اصلی وی یعنی «اهورامزدا» در زبان اوستایی به صورت مَزدا اَهورَه (Mazdā Ahura) بوده است.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، بسته به تعداد حروف خواسته شده، پاسخ میتواند خودِ عبارت «خدای زرتشت» (۹ حرف)، «اهورامزدا» (۸ حرف) یا صورتهای پهلوی آن یعنی «اورمزد» و «هرمزد» باشد.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای اشاره به خدای زرتشت مستقیماً از نام توافقشدهٔ علمی و تاریخی آن یعنی Ahura Mazda استفاده میشود و در متون الهیات گاهی معادل Wise Lord برای بیان معنای آن به کار میرود.
به فارسی
در زبان فارسی، نامهای متعددی برای اشاره به این مفهوم وجود دارد. «اهورامزدا» شکل اوستایی و اصیل آن است، در حالی که «اورمزد» و «هرمزد» سیر تحول این واژه در فارسی میانه (پهلوی) و شاهنامه هستند. کلماتی چون «دادار» (آفریدگار) و «یزدان» نیز در متون فارسی به همین معنا استعمال شدهاند.
در قرآن
نام «اهورامزدا» یا عبارت «خدای زرتشت» مستقیماً در متن قرآن نیامده است. با این حال، در آیه ۱۷ سوره حج، از پیروان این آیین با عنوان «المجوس» (مجوس) در کنار سایر ادیان یاد شده است. از نظر مفهوم کلامی، صفات اهورامزدا به عنوان خدای یگانه و خالق نیکیها، شباهتهای مفهومی فراوانی با توصیف الله در قرآن دارد.
نماد چیست
در آیین زرتشت، اهورامزدا صورت مادی ندارد، اما «نور» و «آتش» مهمترین تجلیها و نمادهای مادی او در جهان هستند که به عنوان مظهر پاکی، راستی و فروغ ایزدی شناخته میشوند. همچنین نشان «فروهر» (پیرمرد بالدار) اگرچه نماد روان باطنی انسان و فرّ کیانی است، در باور عامه به عنوان نماد این دین و خدای آن شناخته میشود.
جمعبندی و توضیح کامل خدای زرتشت
خدای زرتشت که با نام اصیل و اوستایی «اهورامزدا» شناخته میشود، بر اساس متون کهن گاتاها (سرودههای خود زرتشت)، خدای یگانه، آفرینندهٔ مطلق و سرچشمهٔ همهجانبهٔ خرد و نیکی است. واژهٔ اهورامزدا از دو بخش «اهورا» به معنای سرور یا هستیبخش و «مزدا» به معنای دانا و خردمند ترکیب شده است که در کل مفهوم «سرورِ دانا» را افاده میکند. در نظام الهیاتی زرتشت، او در تقابل مطلق با هرگونه زشتی و شر قرار دارد.
در سیر تحول زبان فارسی، این نام در دورهٔ ساسانی و فرس میانه به صورتهای «اورمزد» و «هرمزد» درآمد و در ادبیات حماسی و نظم فارسی نظیر شاهنامهٔ فردوسی نیز به وفور به عنوان نامی برای خداوند یکتا به کار رفت. بر خلاف برخی تصورات عامیانه، زرتشتیان آتش را نمیپرستند، بلکه آتش و نور را به عنوان منورترین و پاکترین نمادهای حضور اهورامزدا در زمین مادی قلمداد میکنند.
در بررسیهای تطبیقی ادیان، گرچه نام مستقیم اهورامزدا در کتاب مقدس مسلمانان (قرآن) ذکر نشده است، اما به دلیل نظام یکتاپرستی استوار آیین زرتشت و اشارهٔ قرآن به پیروان این دین تحت عنوان «مجوس»، صفات این خدا به عنوان دادارِ غیب و شهود، انطباق مفاهیمیِ چشمگیری با توحید اسلامی دارد.