معنی
واژه عهد در زبان فارسی کاربردهای گوناگونی دارد. این کلمه در وهله نخست بر هرگونه توافق، شرط، التزام و پایبندی میان دو یا چند نفر دلالت میکند که نقض آن ناپسند است. در معنای دوم، به یک بازه زمانی مشخص در تاریخ یا زندگی یک فرد اشاره دارد که از آن با عنوان عصر یا روزگار یاد میشود؛ مانند عهد باستان یا عهد جوانی.
یعنی چه
عبارت عهد یعنی چه، اشاره به ماهیت التزامآور این واژه دارد. عهد یعنی پذیرش قلبی و عملی یک مسئولیت. در فرهنگ اسلامی و ادبیات فارسی، عهد به معنای امانت بزرگ الهی و پیمانی است که انسان با آفریدگار خود بسته تا در مسیر هدایت و راستی گام بردارد و به اصول اخلاقی پایبند بماند.
مترادف
این کلمات در بافتهای مختلف زبان فارسی میتوانند به جای واژه عهد قرار گیرند؛ برای ابعاد حقوقی و اخلاقی از پیمان و میثاق، و برای ابعاد زمانی از عصر و دوره استفاده میشود.
متضاد
واژههایی که بر خلاف مفهوم وفاداری، پایداری و پایبندی به قرارها دلالت دارند، به عنوان متضادهای عهد و رفتارهای وابسته به آن شناخته میشوند.
هم خانواده
این کلمات همگی از ریشه سه حرفی (ع-ه-د) مشتق شدهاند و مفاهیمی چون قبول مسئولیت، قراردادهای دوطرفه و جایگاههای شناختهشده را در بر میگیرند.
ریشه
معنای اصلی این ریشه در زبان عربی به حفظ، نگهداری، مراعات پیدرپی چیزی، سفارش کردن و سپردن کارها بازمیگردد که پس از ورود به زبان فارسی، هر دو جنبه معنوی (پیمان) و مادی (زمانه) را به خود گرفته است.
جمله سازی
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، اگر با راهنماهایی چون «پیمان و میثاق»، «عصر و روزگار» یا «تعهد ۳ حرفی» مواجه شدید، کلمه مورد نظر «عهد» است.
به انگلیسی
برای ترجمه دقیق کلمه عهد به زبان انگلیسی باید به بافت متن توجه کرد؛ اگر هدف اشاره به زمان باشد از واژه Era و اگر هدف اشاره به قرار داد و التزام باشد از کلمات Pact یا Covenant استفاده میشود.
جمعبندی و توضیح کامل عهد
واژه «عهد» یکی از کلیدیترین و پرمایهترین کلمات در فرهنگ، ادبیات و باورهای دینی ماست. این کلمه از یک سو بار اخلاقی و حقوقی سنگینی دارد و بر لزوم پایبندی به قول، تعهدات فیزیکی، امضاها و سوگندها تاکید میکند، به طوری که در متون قرآنی و اسلامی از وفای به عهد به عنوان یک وظیفه مسئولانه و واجبی یاد شده که در روز جزا درباره آن سوال خواهد شد. نشانههای نمادینی چون حلقه ازدواج یا دست دادن در فرهنگهای مختلف، تجسم فیزیکی همین مفهوم عمیق هستند.
از سوی دیگر، این واژه در نقش یک ظرف زمانی عمل میکند و تاریخ را به دورهها و بخشهای مختلف تقسیم مینماید. وقتی از عهد باستان یا عهد قاجار سخن میگوییم، در حقیقت به یک اتمسفر فرهنگی، سیاسی و اجتماعی خاص اشاره داریم که هویتی مستقل را در ذهن مخاطب تداعی میکند. این پویایی در معنا، عهد را به کلمهای ماندگار تبدیل کرده است.