یعنی چه
واژهٔ «مدلهمه» (مؤنث مدلهمّ) در لغت به معنای سخت سیاه، تاریک، تیره و قیرگون است. این کلمه معمولاً برای توصیف شبهای بسیار تاریک و بدون نور (لیلة مدلهمة) یا بیابانهای پهناور، گنگ و بینشانه به کار میرود. در کاربردهای مجازی و کنایی، این واژه به فتنههای کور، روزگار سخت، بحرانهای پیچیده و شرایط خفقانآور اشاره دارد که تشخیص حق از باطل در آنها دشوار است.
تلفظ
تلفظ دقیق این واژه به صورت «مُدْلَهِمَّه» (modlahemmah) است که تشدید روی حرف م آخر قرار دارد.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، در پاسخ به راهنماهایی چون «سخت سیاه و تاریک» یا «فتنه تاریک»، واژه ۶ حرفی «مدلهمه» مد نظر است.
به انگلیسی
برای انتقال حس ظلمت شدید یا ابهام فتنهگون این واژه در انگلیسی، از اصطلاحات فوق استفاده میشود.
به عربی
این واژه خود اصالتاً عربی است و در معاجم عربی به عنوان صفت برای ظلمت شدید کاربرد دارد.
به فارسی
برگردانها و برابرهای دقیق فارسی این واژه شامل کلماتی چون «تاریک»، «تیره»، «تاری»، «قیرگون»، «سیاهفام» و «ظلمانی» است.
در قرآن
واژهٔ «مدلهمه» با این لفظ در متن قرآن کریم به کار نرفته است؛ با این حال، در احادیث، روایات و خطبههای صدر اسلام (بهویژه در نهجالبلاغه) برای توصیف فتنههای کور و گمراهکننده تحت عنوان «الفِتَنُ المُدْلَهِمَّة» به وفور دیده میشود.
نماد چیست
این کلمه در ادبیات و متون کهن نماد ظلمت مطلق، ابهام شدید، گمراهی، اوج بحران، ناامیدی و فتنههای پیچیدهای است که در آنها راه نجات به سختی پیدا میشود.
جمعبندی و توضیح کامل مدلهمه
واژهٔ «مُدْلَهِمَّه» یک وامواژهٔ عربی در زبان فارسی است که از ریشهٔ چهارحرفی «د-ل-ه-م» و فعل «ادْلَهمَّ» (به معنی تاریک شدن) مشتق شده است. این کلمه به عنوان صفتی برای اشاره به نهایتِ سیاهی و تاریکی به کار میرود؛ به طوری که در متون کهن فصیح، شبهای بیستاره و فاقد نور را با این صفت توصیف میکردند.
علاوه بر کاربرد حسی و طبیعی در معنای تاریکی مطلق شب یا بیابان، این واژه بار معنایی استعاری نیرومندی نیز دارد. در ادبیات سیاسی و دینی، «فتنههای مدلهمه» به بحرانهای شدید اجتماعی و عقیدتی گفته میشود که فضای جامعه را غبارآلود و حقیقت را پنهان میسازند، به گونهای که افراد بدون بصیرت دچار سرگردانی و گمراهی میشوند.