یعنی چه
عبارت «شیخ و مفتی» یک ترکیب عطفی در زبان فارسی و ادبیات کلاسیک است که به صاحبان مناصب مذهبی، پیشوایان دین و فقهای دارای صلاحیت صدور فتوا اشاره دارد.
تلفظ
تلفظ این عبارت به صورت [šayx o mofti] است که از دو واژه عربی «شَیْخ» و «مُفْتِی» همراه با واو عطف فارسی تشکیل شده است.
در جدول
پاسخ این عبارت در جدولهای کلمات متقاطع، خود واژه «شیخ و مفتی» با تعداد ۸ حرف است.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای معادلسازی این مفهوم مذهبی و فقهی از ترکیب واژگان مرتبط با روحانیت و حقوق اسلامی استفاده میشود.
به عربی
این ترکیب از دو واژه اصیل عربی «الشيخ» (به معنی پیر و بزرگ) و «المفتي» (به معنی صادرکننده فتوا) ساخته شده است.
به فارسی
در برگردان یا معادلهای خالصتر فارسی میتوان آن را به عباراتی چون «فقیه و زاهد»، «پیر و مجتهد» یا «بزرگان و حاکمان شرع» تعبیر کرد.
در قرآن
خود این ترکیب در قرآن نیست؛ اما واژه «شیخ» ۴ بار به معنی لغوی (پیرمرد) آمده و ریشههای فعلی «مفتی» (مانند یستفتونک) بارها به معنی درخواست حکم شرعی به کار رفته است.
نماد چیست
در ادبیات عرفانی و رندانه کلاسیک فارسی (بهویژه در اشعار حافظ و سعدی)، این ترکیب نماد تزویر، ریاکاری، قشریگری و متولیان ظاهرگرای دین در مقابل رندان و عاشقان پاکباخته است.
جمعبندی و توضیح کامل شیخ و مفتی
عبارت «شیخ و مفتی» ترکیبی نامآشنا در ادبیات کلاسیک فارسی است که جایگاهی فراتر از معنای لغوی خود پیدا کرده است. شیخ در اصطلاح به پیر طریقت یا بزرگ قوم و مفتی به مجتهد صاحب صلاحیت برای صدور فتوا گفته میشود، اما همنشینی این دو واژه در شعر شاعرانی چون حافظ، نمادی از ساختار رسمی و ظاهری دینداری در جامعه زمان خود بوده است.
این ترکیب اغلب با لحنی انتقادی و کنایهآمیز به کار میرود تا شکاف میان ادعاهای زاهدانه متولیان شرع و رفتارهای پنهانی آنان را به تصویر بکشد. به این ترتیب، شیخ و مفتی در مقابل مفاهیمی مانند رند، قلندر و خراباتنشین قرار میگیرند که مظهر صمیمیت، بیریا بودن و عشق ناب ارزیابی میشوند.