یعنی چه
«زاد و رود» یک ترکیب اسمی کهن در زبان فارسی است که مجموع فرزندان دختر و پسر، نبیرهها، ندیدهها و به طور کلی نسل و تبار یک شخص یا قوم را در بر میگیرد. این واژه در متون ادبی و تاریخی به مفهوم بقا و استمرار نسل یک خاندان به کار رفته است.
تلفظ
این ترکیب از دو واژهٔ «زاد» و «رود» همراه با واو عطف (که در تلفظ روان به شکل ضمه یا -و- خوانده میشود) تشکیل شده است: [zād o rūd].
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، پاسخ به راهنماهایی همچون «نسل و فرزندان»، «اولاد و تبار» یا «مجموع فرزندان یک شخص»، واژهٔ ۷ حرفی «زاد و رود» است. همچنین کلماتی مانند اولاد، نسل و تبار از پاسخهای جایگزین و مرتبط با آن به شمار میروند.
به انگلیسی
برای ترجمهٔ مفاهیم مرتبط با نسل و فرزندان خاندان در انگلیسی از واژگان تخصصی و عمومی مانند Offspring و Progeny استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی، دقیقترین برابرهای معنایی برای این ترکیب اصیل فارسی، واژگانی همچون الذریة و النسل هستند که تداوم نسلی را میرسانند.
به فارسی
این واژه ترکیبی کاملاً پارسی (فارسی اصیل) است. واژهٔ «زاد» از ریشهٔ زادن و زاییدن میآید و «رود» در زبان پهلوی و فارسی باستان به معنای فرزند، اصل یا تبار است. مترادفهای فارسی آن شامل فرزندان، آل و تبار، زه و زاد، و احفاد است و از متضادهای معنایی آن میتوان به نیاکان، اجداد، آباء و سلف (گذشتگان) اشاره کرد. واژههای همخانوادهٔ آن نیز زاد، زاده، زایش، نوزاد، زاد و ولد، و زادبوم هستند.
نماد چیست
در فرهنگ و ادبیات فارسی، ترکیب «زاد و رود» نماد استمرار حیات، تداوم زندگی خانواده در طول زمان، باروری و حفظ اصالت و ریشهٔ یک دودمان است. این کلمه اصطلاحی استعاری است که پیوند عمیق میان نسلهای گذشته، حال و آینده را به تصویر میکشد.
جمعبندی و توضیح کامل زاد و رود
واژهٔ «زاد و رود» یکی از ترکیبهای عطف کهن و اصیل در زبان فارسی است که از لغتنامههای معتبری چون دهخدا، معین و عمید به معنای اولاد، فرزندان و مجموع تبارِ دختر و پسر یک شخص نقل شده است. این اصطلاح از دو بخش «زاد» (مرتبط با زایش و تولد) و «رود» (که در زبان پهلوی به معنای فرزند یا اصل و تبار بوده) شکل گرفته است و در ادبیات حماسی و کهن فارسی به عنوان نمادی از بقای خاندان و ریشه دواندنِ یک خانواده کاربرد دارد.
اگرچه این ترکیب اصیل فارسی به این صورت در متن قرآن کریم وجود ندارد، اما از نظر مفهومی کاملاً با واژههای قرآنی نظیر «ذُرِّيَّة» و «بَنِین» همخوانی دارد. در بازیها و جدولهای کلمات متقاطع، این عبارت به عنوان یک پاسخ ۷ حرفی برای راهنماهایی با مضمون «نسل و فرزندان» شناخته میشود و نشاندهندهٔ غنای واژگان استعاری در زبان پارسی است.