معنی
کسب در لغت به معنای تلاش برای به دست آوردن روزی، سود بردن با سعی و زحمت، و فراهم کردن مایحتاج زندگی است. این واژه در بافتهای مختلف به معنی تحصیلِ یک مال، دانش یا فضیلت معنوی به کار میرود.
یعنی چه
وقتی میگویند کسی مشغولِ کسب است، یعنی به کار، پیشه، تجارت یا حرفهای اشتغال دارد تا درآمدی حلال کسب کند. در معنای عامتر، یعنی انسان با اراده و اختیار خود چیزی (مثل علم، ثواب یا مال) را به دست آورد.
مترادف
این کلمات در متون مختلف میتوانند به جای واژه کسب بنشینند و مفاهیم کار، درآمدزایی یا به دست آوردن را منتقل کنند.
متضاد
واژههایی مانند اتلاف و هدر دادن در تقابل با به دست آوردن (کسب) هستند؛ همچنین ارث و بخشش در تضاد با مالی هستند که با زحمت و تلاشِ خود فرد به دست آمده باشد.
هم خانواده
این کلمات همگی از ریشه سه حرفی عربی «کسب» مشتق شدهاند و با مفاهیمی چون کار، تلاش و دستاورد پیوند دارند.
جمله سازی
به انگلیسی
بسته به اینکه کسب در معنای فعل (به دست آوردن) یا اسم (شغل و کار) باشد، معادلهای انگلیسی متفاوتی دارد.
به عربی
واژه کسب خود ریشه عربی دارد و در این زبان نیز دقیقاً به همین صورت یا به شکل مشتقاتش برای کار و تحصیل سود استفاده میشود.
به فارسی
برگردان خالص فارسی این واژه عربی، کلماتی مانند «به دست آوردن» و «حاصل کردن» برای جنبه فعلی، و کلماتی چون «کار»، «پیشه» و «روزیجویی» برای جنبه اسمی آن است.
نماد چیست
کسب در فرهنگ و معارف عامه نماد تصویری یا اساطیری خاصی ندارد؛ اما از نظر معنوی و اخلاقی، نمادی از کوشش اختیاری انسان، مسئولیت فردی در قبال کارها و بازتاب اعمال (چه در امور مادی و چه در پاداش و عقاب اخروی) به شمار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل کسب
واژه «کسب» یک واژه اصالتاً عربی از ریشه «کسب» است که وارد زبان فارسی شده و نقشی کلیدی در ادبیات روزمره، اقتصادی و دینی ما دارد. این واژه دو جنبه معنایی عمده دارد؛ اول به عنوان فعل و مصدر به معنای «به دست آوردن، جلب منفعت و تحصیل روزی یا دانش» و دوم به عنوان اسم به معنای «شغل، پیشه، حرفه و بازار کار» به کار میرود که اصطلاحاتی مانند کسبوکار و کاسب از همین جا نشئت گرفتهاند.
در فرهنگ اسلامی و آیات قرآن کریم، این واژه جایگاهی ویژه دارد و بیش از ۶۰ بار تکرار شده است. در بافت قرآنی، کسب فقط به مسائل مالی محدود نمیشود، بلکه بیشتر به «کسب اعمال» یعنی دستاوردهای اخلاقی، ثوابها یا گناهانی اشاره دارد که انسان با اراده و اختیار خود به دست میآورد و در آخرت باید پاسخگوی آنها باشد؛ مانند آیه معروف «لها ما کسبت وعلیها ما اکتسبت» که بر مسئولیت فردی انسان تاکید میکند.