معنی
واژه مدعی در لغت به معنای کسی است که ادعا میکند یا چیزی را برای خود میخواهد. در متون مختلف میتواند به معنای شاکی حقوقی، رقیب، دشمن یا فردی باشد که ادعای بزرگ و بیاساس مطرح میکند.
یعنی چه
این کلمه یعنی شخصِ خواهان و ادعاکننده. در اصطلاح عامیانه و ادبی، اغلب به فردی اشاره دارد که ادعاهای توخالی یا فراتر از توانایی خود زبان میآورد.
مترادف
کلمات هممعنی شامل شاکی و خواهان در بافت حقوقی، و رقیب یا لافزن در بافت اجتماعی و ادبی است.
متضاد
در اصطلاح حقوقی، متضاد اصلی آن مدعیعلیه یا خوانده است. در مفاهیم عمومی نیز منکر یا تسلیمشونده به عنوان ضد آن به کار میرود.
هم خانواده
این واژهها همگی از ریشه ثلاثی مجرد «د ع و» مشتق شدهاند و از نظر معنایی به خواندن و خواستن مربوط میشوند.
تلفظ
تلفظ صحیح این واژه با ضمه ميم، فتحه دال و تشدید و کسره روی عین به صورت [مُدَّعِی] است.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، پاسخ به راهنمای «ادعاکننده یا خواهان حقوقی» معمولاً واژه ۴ حرفی «مدعی» است.
به انگلیسی
بسته به بافت متن، در انگلیسی برای مفاهیم حقوقی از Claimant و Plaintiff و برای ادعای بیجا از Pretender استفاده میشود.
به فارسی
برگردان و معادلهای اصیل فارسی این واژه عربی، کلماتی مانند خواهان، دادخواه، خواستار و لافزن هستند.
جمعبندی و توضیح کامل مدعی
واژه «مدعی» ریشه در زبان عربی دارد و از باب افتعال (برگرفته از ریشه د-ع-و) ساخته شده است. این کلمه در طول تاریخ کاربردهای متنوعی پیدا کرده است؛ در فقه، حقوق و قضا به معنای شاکی و کسی است که بار اثبات دعوی را در دادگاه بر دوش دارد و در برابر او «مدعیعلیه» یا خوانده قرار میگیرد.
در ادبیات و عرفان فارسی، مدعی مفهومی نمادین و منفی دارد. در اشعار شاعرانی چون حافظ و سعدی، مدعی کسی است که ادعای عشق، معرفت و کمال میکند، اما در واقعیت از حقیقت بیخبر است و تنها لاف میزند. به این ترتیب، کلمه هم در بافت رسمی و قانونی و هم در ادبیات عامه و عرفانی کاربرد گستردهای دارد.