معنی
واژه باطل در اصل به معنای چیزی است که فاقد ثبات و حقیقت بوده، هدررفته و ضایع باشد و منطبق بر واقعیت یا قانون نباشد.
یعنی چه
در اصطلاح عام و تخصصی، باطل به هر امر، عقیده، سخن یا معاملهای گفته میشود که بر پایه درست و اصیل استوار نباشد، اثر واقعی بر جا نگذارد و محکوم به زوال و نابودی باشد.
متضاد
مهمترین و اصلیترین واژهای که در تقابل مستقیم با باطل قرار میگیرد «حق» است. امور درست و پایدار در دسته متضادهای آن قرار دارند.
در جدول
در جدول کلمات متقاطع، واژه باطل یک پاسخ ۴ حرفی رایج برای پرسشهایی با مفهوم بیاعتبار، بیفایده یا تباهشده است.
به انگلیسی
بسته به متن حقوقی، فلسفی یا عامیانه، واژگان مختلفی در زبان انگلیسی معادل باطل هستند که بیاعتباری یا نادرست بودن را میرسانند.
به عربی
ریشه این واژه عربی است و در خود زبان عربی نیز به عنوان صفت یا اسم برای توصیف امور بیپایه، نامعتبر و رو به زوال استفاده میشود.
به ترکی
در زبان ترکی استانبولی برای مفاهیم حقوقی و اداری بیاعتباری از کلمه Geçersiz و برای خرافات یا باورهای نادرست از همان لفظ Batıl استفاده میشود.
به فارسی
برابرهای پارسی سره و واژگان جایگزین باطل در زبان فارسی شامل تعابیری چون نادرست، بیهوده، تباه، ناپایدار و بیارزش است که پوچی یک امر را نشان میدهند.
در قرآن
واژه باطل و مشتقات آن ۳۶ بار در قرآن کریم مطرح شده است. در دیدگاه قرآنی، باطل همواره محکوم به نابودی در برابر حق است؛ مانند آیه «جَاءَ الْحَقُّ وَزَهَقَ الْبَاطِلُ». همچنین در سوره رعد، باطل به کف روی آب تشبیه شده که ظاهری دارد اما به سرعت محو میشود و فاقد منفعت است.
جمعبندی و توضیح کامل باطل
واژه باطل از ریشه عربی «ب ط ل» گرفته شده و در مفهوم لغوی و اصطلاحی به معنای هر آن چیزی است که از حقیقت، پایداری و ثبات تهی باشد. این کلمه در حوزههای مختلف کاربردهای وسیعی دارد؛ در مباحث حقوقی و فقهی به معنای قرارداد یا عملی است که فاقد اثر قانونی و شرعی بوده و ملغی به شمار میرود، و در مباحث فلسفی و معرفتشناختی به افکار، عقاید و سخنان نادرست و توهمی اطلاق میشود.
در فرهنگ اسلامی و قرآنی، باطل به عنوان نقطه مقابل «حق» شناخته میشود. بزرگترین ویژگی باطل در ادبیات و متون قرآنی، زوالپذیری، بیریشگی و ناپایداری آن است، به طوری که به سراب یا کف روی آب تشبیه میشود که با آمدن حقیقت، به سرعت محو و نابود میگردد. شناخت باطل همواره ابزاری برای درک بهتر و عمیقتر حقیقت و راستی بوده است.