معنی
مُطَهَّر (اسم مفعول از باب تفعیل) در لغت به معنای کسی یا چیزی است که توسط دیگری یا به وسیلهای پاک و بیعیب شده باشد. این واژه متمایز از مُطَهِّر (با کسر هاء) به معنی پاککننده است.
یعنی چه
این کلمه در اصطلاح و کاربردهای روزمره و دینی، به شخص یا امر مقدسی اشاره دارد که از هر نوع ناپاکی، زشتی، شرک، باطل و گناه مادی و معنوی کاملاً مبرا و مصون گردیده است.
متضاد
واژههایی که مفهوم چرکی، کثیفی یا آلودگیهای ظاهری و باطنی را میرسانند، به عنوان نقطهی مقابل این کلمه شناخته میشوند.
هم خانواده
کلمات همخانوادهی آن همگی از ریشه سه حرفی عربی (ط - ه - ر) مشتق شدهاند که مفهوم اصلی پاک بودن و زدودن آلودگی را در خود دارند.
در جدول
در حل جدولهای متقاطع، برای راهنماهایی مثل «پاک یا پاکیزه» که پاسخ ۴ حرفی میخواهند، کلمه «مطهر» یک جواب دقیق است.
به انگلیسی
بسته به بستر متن (مادی یا معنوی بودن)، معادلهای متفاوتی در انگلیسی برای رساندن مفهوم طهارت و پاکشدگی استفاده میشود.
به عربی
از آنجا که خود واژه ریشه عربی دارد، مترادفهای هممعنای آن در زبان عربی برای تاکید بر پاکی مطلق به کار میروند.
به فارسی
در برگردان دقیق یا جایگزینی این واژه با کلمات اصیل یا رایج فارسی، بیش از همه از صفتهای «پاک» و «پاکیزه» استفاده میشود.
در قرآن
این واژه و مشتقاتش بارها در قرآن ذکر شدهاند؛ مانند «أَزْوَاجٌ مُطَهَّرَةٌ» (همسران پاکیزه در بهشت)، «فِي صُحُفٍ مُكَرَّمَةٍ مَرْفُوعَةٍ مُطَهَّرَةٍ» (صحیفههای پاکیزه وحی) و آیه مشهور «لَا يَمَسُّهُ إِلَّا الْمُطَهَّرُونَ» که به عدم دسترسی ناپاکان به حقیقت باطنی قرآن اشاره دارد.
جمعبندی و توضیح کامل مطهر
واژه مُطَهَّر یکی از کلمات پرکاربرد با ریشه عربی در زبان فارسی و فرهنگ اسلامی است که بار معنایی عمیقی از پاکیزگی را دلالت میکند. این کلمه در ساختار صرفی خود اسم مفعول است و به چیزی اشاره دارد که از هرگونه کثیفی، ناپاکی، عیب یا گناه صیقل یافته و به مرتبه طهارت رسیده است.
در کاربردهای قرآنی و عرفانی، مطهر بودن فراتر از تمیزی ظاهری و جسمی است؛ این مفهوم نمادی از قداست، تزکیه نفس و دوری مطلق از شرک و آلودگیهای باطنی به شمار میرود؛ به طوری که بستر عبادات و تقرب به خداوند، بر پایهی همین طهارت شکل میگیرد.