معنی
غضبان در لغت به معنی کسی است که دچار خشم شدید شده و حالت افراطی از عصبانیت و برآشفتگی را تجربه میکند.
یعنی چه
این واژه صفت مشبهه بر وزن فَعْلان است که در زبان عربی نشاندهنده شدت و پر بودن یک حالت (در اینجا خشم و ناراحتی شدید) است.
مترادف
واژههایی که مفهوم خشم، ناراحتی شدید و برآشفتگی روحی را بازگو میکنند، هممعنی غضبان هستند.
متضاد
کلماتی که بر آرامش، خویشتنداری، بردباری و رضایت خاطر دلالت دارند، در نقطه مقابل غضبان قرار میگیرند.
ریشه
این کلمه از ریشه عربی «غضب» مشتق شده که به معنای شدت خشم و ناراحتی عمیق است و کلماتی چون مغضوب و غضوب نیز با آن همخانواده هستند.
تلفظ
این واژه با فتح غین و سکون ضاد تلفظ میشود.
در جدول
در جدولهای متقاطع، کلمه غضبان به عنوان یک پاسخ ۵ حرفی برای راهنمای «خشمگین» یا «عصبانی» شناخته میشود. همچنین در کاربردهای قدیمی فارسی، غضبان نام سنگی بزرگ بوده که با منجنیق پرتاب میشده است.
به انگلیسی
برای انتقال حس شدت خشم در واژه غضبان، کلماتی مانند Furious یا Enraged معادلهای دقیقتری نسبت به Angry هستند.
به عربی
در زبان عربی معیارسازی شده، خود واژه «غضبان» کاملاً رایج است و کلمات همریشه دیگر نیز شدت خشم را میرسانند.
به فارسی
برگردان دقیق و روان غضبان در زبان فارسی امروزی همان خشمگین و عصبانی است.
جمعبندی و توضیح کامل غضبان
واژه «غضبان» یک صفت مشبهه عربی است که وارد زبان فارسی شده و در متون کهن، ادبی و دینی به وفور به کار رفته است. این کلمه به دلیل وزن خاص خود (فعلان)، نشاندهنده لبریز بودن و اوج یک حالت است؛ بنابراین غضبان صرفاً به معنی عصبانی ساده نیست، بلکه به فردی اشاره دارد که از شدت خشم برآشفته و دگرگون شده است.
این واژه در قرآن کریم نیز دقیقاً دو بار (در سورههای اعراف و طه) برای توصیف حالت حضرت موسی (ع) هنگام بازگشت به سوی قومش و دیدن گوسالهپرستی آنها استفاده شده است که نشاندهنده اوج خشم مقدس و اندوه شدید ایشان است.
در فرهنگ لغت فارسی مانند دهخدا، علاوه بر این معنی صفتی، یک کاربرد اسم خاص نیز برای غضبان ذکر شده که به سنگهای بزرگ و تیره منجنیق اشاره دارد؛ وجه تسمیه آن نیز به احتمال زیاد شباهت تخریبگری و هولناکی آن سنگها با حالت خشم شدید بوده است.