معنی
این ترکیب وصفی برای اشاره به هر چیزی است که از نظر ظاهری نازیبا، بدمنظر و مکروه، یا از نظر اخلاقی، عرفی و شرعی قبیح، شنیع، مذموم و غیرقابلقبول باشد.
یعنی چه
زشت صفت چیزی است که دیدن یا شنیدنش خوشایند نیست (ضد زیبا) و ناپسند صفت مفعولی از مصدر پسندیدن است و به چیزی که مورد قبول، رضایت و پسندِ جامعه یا عقل نباشد اطلاق میشود.
مترادف
بر اساس کاربرد واژههای زشت و ناپسند در منابع لغوی فارسی مثل واژهیاب و دهخدا، این کلمات بیشترین همپوشانی معنایی را با آن دارند.
تلفظ
تلفظ دقیق این ترکیب با کسره حرف شین در زشت و فتح حرف سین در پسند به صورت واو عطف خوانده میشود.
در جدول
در جدولهای متقاطع کلمهای که دقیقاً ۱۰ حرف داشته و معادل زشت و ناپسند باشد، خود این ترکیب یا واژگان هممعنی چهار حرفی آن است.
به انگلیسی
بسته به بافت متن و نوع کاربرد (ظاهری یا رفتاری)، معادلهای متنوعی در زبان انگلیسی برای آن استفاده میشود.
به فارسی
برگردان خالص این ترکیب به واژگان اصیل فارسی شامل اصطلاحاتی چون نازیبا در ظاهر و ناپسندیده یا نکوهیده در رفتار و کردار است.
نماد چیست
در فرهنگ عامه، ادبیات و نگارگری سنتی ایران، مفهوم زشتی و ناپسندی در ظاهر یا باطن معمولاً در چهره و کالبد دیو، اهریمن و تصویرسازیهای تاریک و درهمکشیده تجسم مییابد.
جمعبندی و توضیح کامل زشت و ناپسند
عبارت «زشت و ناپسند» یک ترکیب عطفی در زبان فارسی است که از دو واژه با ریشههای کهن تشکیل شده است. واژه زشت ریشه در زبان پهلوی و اوستایی دارد که به معنای تنفرآور و بدشکل است، و ناپسند از پیشوند نفی «نا» و مصدر پهلوی پسندیدن به معنی نپذیرفتن و خوش نیامدن ساخته شده است. این ترکیب هم جنبههای زیباییشناختی ظاهری و هم معیارهای اخلاقی و عرفی را در بر میگیرد.
در متون دینی و قرآن کریم، گرچه این ترکیب لفظی دقیقاً به همین شکل نیامده، اما مفاهیم عمیق و متعددی نظیر «فاحشه» (کار زشت)، «سوء» (بدی) و «منکر» (ناپسند نزد عقل و شرع) دقیقاً همپوشان و معادل معنایی این واژه هستند. این اصطلاح در ادبیات فارسی برای توصیف رفتارهای غیراخلاقی، گفتارهای توهینآمیز و هر آنچه خلاف عرف و ادب جامعه است به کار میرود.