معنی
«بفرمود» یک صورت ادبی، فخیم و کهن از فعل «فرمودن» در زبان فارسی است. این واژه در زمان گذشته (ماضی ساده) به کار میرود و نشاندهنده صدور دستور یا بیانی محترمانه از سوی شخصی با جایگاه بالا است.
یعنی چه
این عبارت در متون کلاسیک یعنی شخصِ صاحبامر، اراده یا دستور خود را ابلاغ کرد. پیشوند «بـ» در ابتدای آن «بای زینت» یا تأکید است که در ادبیات کهن برای استواری لحن کلام استفاده میشد.
تلفظ
تلفظ صحیح این واژه با کسره روی حرف اول (بـ) و فتحه روی حرف دوم (فـ) به صورت [be-farmūd] است.
در جدول
در جدولهای متقاطع، در پاسخ به راهنمای «دستور داد» یا «فرمان داد با ۶ حرف»، کلمه «بفرمود» قرار میگیرد.
به انگلیسی
برای انتقال بار معنایی حاکمانه و رسمی این واژه در انگلیسی از افعالی نظیر command یا order استفاده میشود.
به عربی
در برگردانهای کهن قرآن و متون عربی، افعال «أَمَرَ» و «قال» (در جایگاه باریتعالی یا بزرگان) به «بفرمود» ترجمه شدهاند.
به فارسی
در زبان فارسی معاصر و ساده، این فعل معادل «دستور داد» یا فعل احترامی «گفت / بیان کرد» است.
نماد چیست
این واژه بار معنایی شدیدی از اصالت، اقتدار و کلام نافذ را دلالت میکند و در ادبیات حماسی و تاریخی نظیر شاهنامه، نمادِ ارادهی قاطع پادشاهان یا شخصیتهای والامقام است.
جمعبندی و توضیح کامل بفرمود
واژهٔ «بفرمود» یکی از ساختارهای فعلی کهن و اصیل در زبان فارسی دری است که از مصدر «فرمودن» ریشه میگیرد. در زبان فارسی کلاسیک و شاهکارهای ادبی مثل شاهنامه فردوسی و تاریخ بیهقی، پیشوند «بـ» (باء زینت یا تأکید) بر سر افعال ماضی میآمده تا لحن کلام را استوارتر، موزونتر و فصیحتر کند. این واژه در گذشته عمدتاً معنای حاکمانه داشته و به مفهوم صادر کردن حکم و فرمان بوده است.
اگرچه این واژه یک فعل خالص فارسی است و در متن اصلی قرآن کریم وجود ندارد، اما در ترجمههای کهن قرآن به زبان فارسی (مانند ترجمه تفسیر طبری)، هر جا که خداوند یا پیامبری دستوری صادر کردهاند، مترجمان از فعل «بفرمود» برای رساندن نهایت ادب و عظمت استفاده کردهاند. امروزه این واژه بیشتر در متون رسمی، ادبی و مذهبی به عنوان یک فعل احترامی به کار میرود.