معنی
ذلت در لغت به معنای خوار شدن، افتادن در حالت پستی و زبونی، و از دست دادن مرتبه، اعتبار و سرافرازی است.
یعنی چه
اصطلاحاً به وضعیتی گفته میشود که شخص یا گروهی به دلیل مغلوب شدن، ناتوانی یا اشتباهات خود، مورد تحقیر و بیاحترامی قرار گیرند و اقتدار و کرامت نفس خود را از دست بدهند.
مترادف
کلماتی مانند خواری، زبونی و حقارت بیشترین شباهت معنایی را با این واژه دارند.
متضاد
مهمترین و اصلیترین واژه در تقابل با ذلت، «عزت» به معنای سربلندی و نفوذناپذیری است.
هم خانواده
این کلمات همگی از ریشه سه حرفی «ذ ل ل» مشتق شدهاند.
ریشه
این واژه اسم مصدر عربی از ریشه (ذ ل ل) است. در ریشهشناسی لغوی، اگر به صورت «ذُلّ» خوانده شود به معنی خواری است، اما اگر به صورت «ذِلّ» تلفظ شود، به معنای نرمی، رام بودن و انقیاد از روی میل و ملاطفت میباشد.
جمله سازی
در جدول
در جدولهای متقاطع، در پاسخ به راهنمای «خواری و زبونی» یا «ضد عزت»، خود واژه ۳ حرفی «ذلت» یا معادلهای آن قرار میگیرد.
به انگلیسی
بسته به بافت متن، کلمات فوق معادلهای دقیقی برای انتقال مفهوم این واژه به انگلیسی هستند.
جمعبندی و توضیح کامل ذلت
واژه «ذلت» یک مفهوم اخلاقی، اجتماعی و دینی است که به حالت فروپاشی عزت نفس، شکست و تحقیرپذیری انسان اشاره دارد. در فرهنگ عامه و ادبیات شرقی-اسلامی، این حالت در مقابل «عزت» قرار میگیرد که سمبل کرامت و سربلندی معنوی است. نمادهایی مانند «به خاک سیاه نشستن» در ادبیات کنایی برای نشان دادن اوج این وضعیت به کار میروند.
از نظر ریشهشناسی قرآنی، مشتقات این کلمه کاربردی دوگانه دارند؛ از یک سو برای توصیف خواری و عذاب کافران و ستمگران استفاده شده و از سوی دیگر در معنای مثبتِ «نرمی، فروتنی و رام بودن» (مانند تواضع در برابر والدین یا هموار بودن زمین برای انسان) به کار رفته است. در مجموع، ذلت در روابط اجتماعی به معنای پذیرش فرودستی غیرعادلانه و از دست رفتن هویت و استقلال شخصیتی تعبیر میشود.