یعنی چه
واژه مُجزی بسته به ریشهشناسی دارای دو معنای عمده است؛ در متون فقهی و حقوقی به معنای کافی، بسنده و ساقطکننده تکلیف به کار میرود و در اصطلاحات اداری و ثبتی (به صورت مفروز و مجزی) به معنای ملک جداشده، تفکیکشده و مستقل از مال مشاع است. همچنین در متون کلاسیک به معنای جزا یافته یا پاداش دادهشده نیز استعمال شده است.
تلفظ
تلفظ این واژه در متون فقهی و حقوقی به صورت مُجْزی (بر وزن مُفعِل) است. اما در اصطلاحات ثبتی و املاک، هرچند به صورت مجزی نوشته میشود، مأخوذ از واژه مُجَزَّی یا مُجَزّا (بر وزن مُفَعَّل) به معنی تکهتکه و جدا شده است.
در جدول
در جدول کلمات متقاطع، واژه مجزی به عنوان پاسخ چهار حرفی برای راهنماهای «کافی»، «بسنده»، «جداشده» یا «پاداشیافته» کاربرد دارد.
به انگلیسی
بسته به بافت متن و ریشه کلمه، معادلهای انگلیسی متفاوتی نظیر واژگان حقوقی و عمومی برای آن وجود دارد.
به عربی
این واژه ریشه کاملاً عربی دارد و مشتقات مختلف آن بر اساس ابواب صرفی (افعال، تفعیل، مجرد) ساختارهای متفاوتی در زبان عربی میسازند.
به فارسی
در برگردان دقیق به فارسی روان، میتوان برای ریشه اول کلماتی چون «بسنده»، «کافی» و «پاداشیافته» را قرار داد و برای کاربرد ثبتی آن از واژههای «جداگشته»، «بخشبخش» و «متمایز» استفاده کرد.
در قرآن
عین واژه «مجزی» در متن قرآن نیامده است. با این حال، ریشههای آن به فراوانی دیده میشود؛ برای ریشه جزی فعل «تَجْزِی» در آیه ۴۸ سوره بقره به معنی کفایت کردن و بر عهده گرفتن آمده و برای ریشه جزأ واژه «جُزْءاً» در آیه ۲۶۰ سوره بقره به معنی بخش و تکه به کار رفته است.
نماد چیست
این کلمه بار معنایی انتزاعی دارد؛ در فقه نمادِ برائت ذمه و کفایتِ عمل مأموربه است و در بافت کلامی-کلاسیک نماد عدالت، پاداش و مکافات عمل به شمار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل مجزی
واژه «مجزی» یک اصطلاح دقیق و تخصصی با دو خاستگاه ریشهای متفاوت در زبان فارسی است. از یک سو، در نظام فقهی و حقوقی به کار میرود و به عملی اشاره دارد که از نظر شرعی یا قانونی کفایت میکند و تکلیف را از دوش فرد برمیدارد. از سوی دیگر، در حقوق ثبت اسناد و املاک، اصطلاح «مفروز و مجزی» به قطعه ملکی اطلاق میشود که از یک ملک بزرگتر یا مشاع جدا و به صورت مستقل تفکیک شده است.
در ادبیات کلاسیک و لغتنامههای کهن نظیر دهخدا نیز این واژه به معنی جزا یافته و کسی که پاداش یا کیفر عمل خود را دریافت کرده، ضبط شده است. شناخت کاربرد دقیق این واژه مانع از آمیختگی معنایی آن با واژگان مشابهی چون مجزا، مجاز یا مجیز میشود و املای صحیح آن نقش مهمی در نگارش متون حقوقی دارد.