یعنی چه
این عبارت کنایی به معنای در خود فرو رفتن، به فکر فرو رفتن عمیق، گوشهنشینی و تأمل کردن، غرق در اندیشه شدن و خلوت ذهنی و معنوی گزیدن است.
تلفظ
تلفظ این ترکیب ادبی به صورت «سَر بـِ جَیْبْ اِ تَفَکْکُـرْ فُـرُو بُرْ دَن» است که در آن جیب به معنای یقه یا گریبان لباس است.
در جدول
این عبارت به عنوان یک پاسخ ۱۷ حرفی در جدولها برای پرسشهایی با مضمون «کنایه از عمیق اندیشیدن» یا «در خود فرو رفتن» استفاده میشود.
به انگلیسی
معادلهای انگلیسی این ترکیب بر مفاهیمی چون غرق شدن در افکار، تأمل عمیق و مدیتیشن تمرکز دارند.
به عربی
در زبان عربی عباراتی مانند الاستغراق فی التفكير یا الإطراق دقیقاً همین حالت فیزیکی و ذهنی را توصیف میکنند.
به فارسی
این اصطلاح کاملاً اصیل و ادبی است که از واژگان فارسی و عربی ترکیب شده و معادلهای روان فارسی آن شامل اندیشهورزی، ژرفنگری و در خود فرو رفتن است.
در قرآن
خود این عبارت ترکیبی در قرآن نیامده است؛ اما ریشه «تفکر» و «تدبر» (مانند لعلکم تتفکرون و أفلا یتدبرون) بارها آمده و واژه «جیوب» (جمع جیب به معنی یقه) نیز در آیه ۳۱ سوره نور ذکر شده است.
نماد چیست
در ادبیات و عرفان، این حالت نمادی از قطع توجه از جهان بیرونی، تمرکز بر حقیقت درونی، سلوک عرفانی و یادآور مجسمه معروف «اندیشمند» اثر رودن است.
جمعبندی و توضیح کامل سربجیب تفکر فرو بردن
عبارت کنایی «سر به جیب تفکر فرو بردن» یکی از زیباترین و اصیلترین تعابیر در ادبیات فارسی و عرفانی است. واژه «جیب» در گذشته به معنای یقه یا گریبان لباس بوده است و این کنایه، تصویری ملموس از فردی را بازسازی میکند که چانه را به سینه چسبانده، سرش را درون یقهاش جمع کرده و عمیقاً در دنیای درون و اندیشههایش غرق شده است. سعدی شیرازی در دیباچه گلستان با تعبیری مشابه میفرماید: «یکی از صاحبدلان سر به جیب مراقبت فرو برده بود و در بحر مکاشفت مستغرق شده...» که نشاندهنده عمق عرفانی این اصطلاح است.
این ترکیب هرچند یک مدخل لغتنامهای مستقل و مدرن به شمار نمیرود، اما به عنوان یک ترکیب ادبی-عرفانی بسطیافته کاملاً شناخته شده است. مفهوم آن بیانگر قطع ارتباط موقت با محرکهای بیرونی به منظور دستیابی به یک خلوت ذهنی، دروننگری و خردورزی عمیق است. در جدول کلمات متقاطع نیز این عبارت ۱۷ حرفی به عنوان پاسخ کنایات مربوط به تفکر و تعمق مورد استفاده قرار میگیرد.