یعنی چه
شمطان در اصل یک واژه عربی (شکل جمع) است و به مردان یا زنانی اشاره دارد که به سن کهنسالی رسیدهاند و موهای سیاه و سپید آنها با هم مخلوط شده است.
تلفظ
این کلمه بر وزن فُعلان تلفظ میشود و در زبان عربی به عنوان صفت مشبهه و در ساختار جمع به کار میرود.
در جدول
در طراحان جدولهای کلمات متقاطع، این واژه معمولاً به عنوان راهنمای کلمه ۵ حرفی با مفهوم پیران مو جوگندمی مطرح میشود.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی معادل مستقیمی که مفهوم آمیختگی موی سیاه و سفید در سن پیری را برساند وجود ندارد و از ترکیبهای توصیفی استفاده میشود.
به عربی
واژه شمطان خود ریشه عربی دارد و جمع کلمههای «اَشْمَط» (مرد سپیدموی) و «شَمطاء» (زن سپیدموی) است.
به فارسی
این واژه اصالت فارسی ندارد اما در متون و فرهنگهای قدیمی فارسی مانند لغتنامه دهخدا به عنوان یک وامواژه عربی با معادل «پیرانِ مویسپید» ثبت شده است.
در قرآن
کلمه شمطان با این ساختار و معنا در قرآن وجود ندارد. گاهی به دلیل شباهت املایی و ظاهری ممکن است با واژه «شیطان» اشتباه گرفته شود، اما هیچ ارتباط ریشهای با آن ندارد.
نماد چیست
در ادبیات سنتی و متون کهن، این اصطلاح نشانهای از رسیدن به سنین پختگی، سپری شدن ایام شباب و پدیدار شدن نشانههای کهنسالی در ظاهر انسان است.
جمعبندی و توضیح کامل شمطان
واژه «شمطان» یک واژه اصیل زبان فارسی نیست، بلکه صفت و کلمهای عربی است که به فرهنگ لغات قدیمی فارسی راه یافته است. این کلمه بر وزن فُعلان، در واقع شکل جمع برای واژههای «اشمط» و «شمطاء» است و ریشه سه حرفی آن (شمط) به معنای مخلوط شدن موی سفید با سیاه است. بنابراین، شمطان به معنای مردان و زنان سپیدموی یا پیران مو جوگندمی است.
در زبان فارسی معیار و معاصر، این کلمه کاربرد عمومی و رایجی ندارد و در مکالمات روزمره یا متون مدرن دیده نمیشود. بیشترین کاربرد آن در متون ادبی کهن و همچنین به عنوان کلمهای چالشبرانگیز در جدولهای کلمات متقاطع است. لازم به ذکر است که این کلمه در قرآن کریم نیامده و نباید آن را به دلیل شباهت نوشتاری با واژه شیطان اشتباه گرفت.