یعنی چه
«ابن لَبّانه» در لغت از ترکیب «ابن» (پسر) و «لَبّانه» (صیغه مبالغه مؤنث از لبن، به معنی زن شیرفروش یا دوشنده شیر) ساخته شده است. در اصطلاح تاریخی، این واژه لقب «ابوبکر محمد بن عیسی لخمی دانی»، یکی از بزرگترین و نامدارترین شاعران و نویسندگان دوره ملوکالطوایف در اندلس (اسپانیای اسلامی) است که به دلیل شغل مادرش به این نام معروف شد.
تلفظ
این ترکیب در زبان عربی به صورت «ابنُ اللَّبَّانَة» (با تشدید روی حرف باء) تلفظ میشود و در فارسی معمولاً به صورت «اِبنِ لَبّانه» با کسره اضافه خوانده میشود.
در جدول
در طراحهای جدول کلمات متقاطع، اگر پرسش درباره «شاعر وفادار اندلسی» یا «پسری که مادرش شیرفروش بود» باشد، پاسخ دقیق آن «ابن لبانه» است که از ۸ حرف تشکیل میشود.
به انگلیسی
در متون انگلیسی و تاریخنگاریهای غربی، نام این شاعر اندلسی را به صورت لاتین نگارش میکنند.
به عربی
این واژه ریشه کاملاً عربی دارد و در متون تاریخی عرب با ال تعریف و به صورت «ابن اللبانة» ضبط شده است.
به فارسی
ترجمه و برگردان تحتاللفظی این لقب عربی در زبان فارسی «پسرِ زنِ شیرفروش» یا «فرزند بانوی لبنیاتفروش» است.
در قرآن
ترکیب اسمی «ابن لبانه» به هیچ عنوان در قرآن وجود ندارد؛ چرا که این نام یک اسم خاص متعلق به شخصیتی در قرن پنجم هجری (سدهها پس از نزول قرآن) است. صرفاً ریشه سهحرفی «لبن» در واژگانی مانند «لَبَن» (به معنی شیر) در قرآن کریم به کار رفته است.
نماد چیست
در تاریخ و ادبیات، ابن لبّانه نماد بارز «وفاداری، معرفت و حقشناسی» است. او پس از سقوط دولتِ مخدوم و حامی خود یعنی «معتمد بن عباد» (حاکم اشبیلیه) و زندانی شدن او توسط مرابطون، برخلاف بسیاری از شاعران دنیاطلب، به حاکم معزول خود وفادار ماند و جانسوزترین و زیباترین مرثیهها را در رثای پادشاهی از دست رفته بنیعبّاد سرود.
جمعبندی و توضیح کامل ابن لبانه
«ابن لبّانه» یک واژه عمومی در زبان فارسی نیست، بلکه یک ترکیب مضاف و مضافالیه عربی و یک «اسم خاص» تاریخی است. در لغت به معنای «پسرِ زنِ شیرفروش» است که به شغل مادرِ این شخصیت اشاره دارد. این لقب متعلق به «ابوبکر محمد بن عیسی لخمی دانی»، شاعر، ادیب و نویسنده بزرگ سده پنجم هجری در اندلس (اسپانیای اسلامی) است.
این شخصیت تاریخی به خاطر اشعار پرمغز و به ویژه وفاداری کمنظیرش به امیر اشبیلیه، معتمد بن عباد، در تاریخ ادبیات جهان اسلام شهرت دارد. او حتی پس از برافتادن سلسله بنیعباد و اسارت امیر، دست از حمایت او برنداشت و با وفاداری کامل تا پایان عمر به سرودن مرثیه در رثای آنان پرداخت.
این واژه هیچگونه کاربرد و سابقهای در متن قرآن کریم ندارد و در زبان فارسی صرفاً به عنوان یک مدخل تاریخی، ادبی و راهنمای حل جدول کلمات متقاطع شناخته میشود که نمادی از پایداری در دوستی و حقشناسی است.