معنی
تطور در لغت به معنای از حالی به حال دیگر درآمدن و دگرگونی مرحلهبهمرحله است. در اصطلاح علمی و زیستشناسی نیز به معنای فرگشت یا تکامل تدریجی موجودات زنده به کار میرود.
یعنی چه
وقتی میگویند چیزی دچار تطور شده، یعنی آن پدیده به صورت ناگهانی تغییر نکرده، بلکه یک مسیر زمانبر و گامبهگام را برای رسیدن به شکل یا ساختار فعلی خود طی کرده است.
مترادف
واژههایی مانند تحول و دگرگونی نزدیکترین معنا را به این کلمه دارند.
متضاد
کلماتی که بر عدم تغییر و پایداری در یک حالت دلالت میکنند، متضاد تطور هستند.
ریشه
این واژه از ریشه عربی «ط-و-ر» مشتق شده است. کلمه «طور» به معنی حد، اندازه و مرحله است و قرار گرفتن آن در باب تفعُّل، مفهوم پذیرش و طی کردن این مراحل را میرساند.
تلفظ
این کلمه با فتح تاء اول، فتح طاء، و تشدید همراه با ضم واو تلفظ میشود.
در جدول
در جدولهای متقاطع، در پاسخ به راهنماهایی چون «دگرگونی تدریجی» یا «سیر گامبهگام»، واژه ۴ حرفی «تطور» مد نظر است.
به انگلیسی
در متون علمی و عمومی انگلیسی، بسته به سیاق متن از این معادلها استفاده میشود.
به فارسی
در زبان فارسی سره و اصطلاحات مصوب علمی، واژههای «فرگشت» و «دگرگشت» به عنوان برگردان دقیق این مفهوم (بهویژه در حوزه زیستشناسی) رایج شدهاند.
جمعبندی و توضیح کامل تطور
واژه «تطور» ریشه در زبان عربی دارد و از کلمه «طور» به معنی مرحله و حالت گرفته شده است. این مفهوم اشاره به هر نوع تغییر، دگرگونی و سیر تدریجی دارد که در آن یک پدیده به صورت گامبهگام از حالتی به حالت دیگر درمیآید و تکامل مییابد.
در ادبیات فارسی و متون علمی، این واژه جایگاه ویژهای دارد. اگرچه در قرآن کریم عین کلمه «تطور» نیامده، اما همخانواده آن یعنی «أطواراً» در سوره نوح به کار رفته که به خلقت مرحلهبهمرحله انسان اشاره میکند. امروزه در حوزه علوم طبیعی و زیستشناسی، تطور دقیقاً معادل مفهوم Evolution یا همان «فرگشت» شناخته میشود.